Runtz

Runtz to kalifornijska hybryda ze skrzyżowania Zkittlez z Gelato, znana od około 2017 roku. Nie wyszła z banku nasion — wyrosła w środowisku, które rozprowadzało genetykę w postaci klonów, i to tłumaczy zarówno brak dokumentacji jej pochodzenia, jak i rozjazd opisów krążących pod tą nazwą.

Runtz w pigułce

Krąg Cookies i genetyka rozprowadzana z rąk do rąk

Żeby zrozumieć, czym Runtz jest jako pozycja katalogowa, trzeba cofnąć się o dekadę i o kilkaset kilometrów na północ. Na przełomie pierwszej i drugiej dekady XXI wieku w rejonie Zatoki San Francisco uformowało się środowisko hodowców, które później przyjęło nazwę Cookies. To z niego wyszła Girl Scout Cookies, a przez nią — kolejno przez Sunset Sherbert i Gelato — cała deserowa gałąź nazewnicza, która zdominowała katalogi na następne piętnaście lat.

Środowisko to pracowało inaczej niż holenderskie banki nasion. Nie sprzedawało nasion, tylko rozprowadzało wybrane egzemplarze jako klony — ukorzenione sadzonki przekazywane dalej w obiegu środowiskowym. Odmiana przestaje wtedy być populacją nasienną o powtarzalnych cechach, a staje się jedną rośliną, kopiowaną wegetatywnie i wędrującą z rąk do rąk.

Ten tryb pracy ma dwie konsekwencje, obie widoczne przy Runtz. Po pierwsze, rodowodu nie da się odtworzyć z dokumentacji, bo dokumentacji nie ma: wiedza o pochodzeniu żyje w relacjach uczestników i bywa niespójna. Po drugie, nazwa rozchodzi się szybciej niż materiał — gdy popyt przerasta liczbę klonów w obiegu, pod tym samym oznaczeniem zaczyna krążyć genetyka z innych źródeł.

Ze znakami towarowymi środowisko to mierzyło się od początku. Girl Scout Cookies zmieniła w części obiegu nazwę na skrót GSC po tym, jak organizacja skautowska upomniała się w połowie drugiej dekady XXI wieku o swoje oznaczenie — relacjonowała to wtedy amerykańska prasa branżowa. Runtz przeszedł drogę odwrotną: nazwa zaczerpnięta od marki cukierków Runts, z podmienioną ostatnią literą, sama stała się chronioną marką z Los Angeles, z linią odzieżową i punktami sprzedaży, konsekwentnie bronioną. Dlatego pokrewne genetyki bywają dziś opisywane skrótem Rntz — wskazuje rodzinę, nie sięgając po zastrzeżone oznaczenie.

Wniosek dla czytelnika katalogu: Runtz jest nazwą handlową, a nie oznaczeniem botanicznym. Przydomki Cali Runtz i Candy Runtz nie opisują odrębnych, udokumentowanych linii.

Zkittlez, Gelato i trzecie pokolenie deserowej gałęzi

Rodzicami Runtz są Zkittlez — krzyżówka Grape Ape i Grapefruit, owocowa i silnie wybarwiająca się na fioletowo — oraz Gelato, czyli połączenie Sunset Sherbert z fenotypem Thin Mint linii Girl Scout Cookies.

Runtz jest więc trzecim pokoleniem kalifornijskich hybryd deserowych — po Girl Scout Cookies z początku drugiej dekady XXI wieku i po Gelato. Girl Scout Cookies stoi w tym rodowodzie po obu stronach Gelato, co tłumaczy spójny, słodko-kremowy charakter gałęzi. Sam Runtz szybko stał się punktem wyjścia dla kolejnej generacji: White Runtz, Pink Runtz i Rainbow Runtz to jego selekcje, a Biscuit Runtz i Animal Rntz — krzyżówki na jego bazie.

Rozkład pochodzenia deklaruje się po połowie. Podział ten opisuje pochodzenie hodowlane rośliny, a nie sposób, w jaki wpływa ona na organizm.

Dlaczego cukierkowa góra ulatnia się pierwsza

Pod jedną nazwą handlową występuje materiał różnego pochodzenia — to samo zjawisko, które opisano wyżej. Dlatego opisy sensoryczne krążące pod nazwą Runtz bywają ze sobą sprzeczne: nie dotyczą jednej rośliny.

W profilu terpenowym prowadzi zwykle kariofilen — związek korzenny, obecny w bazylii, oregano i goździkach; w części oznaczeń na czoło wysuwa się limonen ze skórki cytrusów. Dalej stoją linalol (lawenda i kolendra), humulen (szyszki chmielu) i mircen (tymianek).

Ciekawsza od samej listy jest kolejność, w jakiej te warstwy dochodzą do nosa — bo nie odpowiada ona ich udziałom w profilu. Limonen i mircen to monoterpeny: cząsteczki o dziesięciu atomach węgla, lekkie i łatwo przechodzące w stan lotny. Kariofilen, humulen i linalol są od nich wyraźnie cięższe. W efekcie owocowo-cytrusowa góra ujawnia się pierwsza i pierwsza zanika, a korzenny spód trzyma się najdłużej — także w smaku po waporyzacji, gdzie zostaje na samym końcu.

Od cytrusowego akcentu po winogrono i kremowy spód

Zapach otwiera się słodko i owocowo, z cytrusowym akcentem — warstwa najłatwiej rozpoznawalna w rodzinie Runtz. Po rozkruszeniu materiału słodycz przesuwa się w stronę tropikalną i winogronową, odziedziczoną po Zkittlez, a w tle ujawnia się kremowość rodem z Gelato. W parze z waporyzatora pozostaje ton cukierkowy z korzennym wykończeniem.

Jedna nazwa, kilka różnych roślin

Opis wyglądu jest przy Runtz problemem metodologicznym, nie brakiem danych. Przy odmianie wyprowadzonej z nasion i ustabilizowanej przez kilka pokoleń opis morfologiczny obejmuje populację o powtarzalnych cechach — mówi coś o każdym egzemplarzu spod tej nazwy. Przy nazwie handlowej, pod którą krąży częściowo oryginalny klon, a częściowo materiał dobrany do niej z zewnątrz, opis dotyczy tylko tego, co akurat pod nią trafiło.

Wspólny mianownik, powtarzany w większości relacji, jest wąski: kwiatostany średniej wielkości i o zaokrąglonym obrysie, przylistki szerokie u nasady oraz barwa zielona z fioletowymi i różowawymi przebarwieniami, odziedziczonymi po Zkittlez.

Poza tym mianownikiem opisy się rozjeżdżają, i to w dwie przewidywalne strony. Część materiału jest bliższa budowie po stronie Gelato: kwiatostany wydłużone, wybarwienie słabe albo żadne. Część ciąży ku Zkittlez: sylwetka niższa i szersza, przebarwienia mocne. Ten rozjazd i szeroki rozrzut deklarowanych oznaczeń to dwa objawy tej samej przyczyny.

Pytania o rozbieżne opisy Runtz, przydomki i rodziców

Dlaczego opisy Runtz tak się od siebie różnią?

Bo Runtz funkcjonuje jako nazwa handlowa, a nie jako ustabilizowana linia nasienna. Genetyka rozchodziła się w postaci klonów, a gdy popyt przerósł ich liczbę, pod tym samym oznaczeniem zaczął krążyć materiał z innych źródeł.

Czym są Cali Runtz i Candy Runtz?

To określenia obiegowe, a nie odrębne, udokumentowane linie. „Cali” odsyła do kalifornijskiego pochodzenia genetyki, „Candy” do cukierkowego profilu zapachowego.

Z czego powstał Runtz?

Ze skrzyżowania Zkittlez z Gelato, w Kalifornii około 2017 roku. Zkittlez wnosi profil owocowy i fioletowe wybarwienie, Gelato — warstwę słodko-kremową i pokrewieństwo z Girl Scout Cookies.

Nota redakcyjna

Rodowód Zkittlez × Gelato podają zgodnie źródła hodowlane, ale krąg Runtz nie publikuje pełnych rodowodów i nie ma dokumentacji pozwalającej to zweryfikować. Data powstania, tryb rozprowadzania genetyki i okoliczności zmiany nazwy Girl Scout Cookies na skrót pochodzą z relacji środowiskowych i doniesień prasy branżowej.

Zestawienie ma charakter informacyjny i encyklopedyczny. Nie stanowi porady medycznej ani zachęty do stosowania. Medyczna marihuana jest w Polsce dostępna wyłącznie na receptę, a o doborze produktu decyduje lekarz prowadzący.