Super, Royal, Platinum — czego te przedrostki nie poświadczają

Przedrostek „Super” w nazwie Super Skunk oznaczał u autora jedną konkretną rzecz: dolanie afgańskiego rodzica do Skunka #1. To notatka o rodowodzie, a nie ocena — informacja tej samej klasy co znak mnożenia w zapisie krzyżówki. Na etykiecie czyta się ją jednak zupełnie inaczej: jako zapowiedź, że mamy do czynienia z wersją ulepszoną. Ta sama sekwencja liter niesie więc dwa różne komunikaty, a kupujący widzi wyłącznie ten drugi.

Dokładnie tak działa cała rodzina członów zachwalających: Super, Royal, Master, Critical, Platinum, Premium, Elite i mnożniki w rodzaju Double. Każdy z nich miał u kogoś jakieś źródło — raz w rodowodzie, raz w nazwie firmy, raz w fizyce albo w hierarchii metali szlachetnych. Żaden nie jest w stanie niczego poświadczyć, bo nie stoi za nim ani jednostka miary, ani próg, ani instytucja, która cokolwiek sprawdza. Poniżej: skąd te słowa się wzięły, dlaczego prawo znaków towarowych ich nie chce, dlaczego reklama może ich używać bezkarnie i dlaczego mimo wszystko działają.

Co znaczy nazwa Super Skunk i skąd wziął się w niej przedrostek

Baza jest starsza od przedrostka. Skunk #1 powstał w Kalifornii w drugiej połowie lat siedemdziesiątych i na początku lat osiemdziesiątych trafił do Holandii, gdzie stał się materiałem wyjściowym dla dziesiątek późniejszych pozycji. Kiedy pod koniec tamtej dekady holenderska firma nasienna wypuściła pozycję nazwaną Super Skunk, człon „Super” miał w jej materiałach znaczenie warsztatowe: do istniejącej linii dołączono afgańskiego rodzica, żeby zmienić profil zapachowy i pokrój rośliny. „Super” było skrótem zdania „Skunk #1, ale z dolanym Afghani”.

Ten sam mechanizm widać w drugiej dużej nazwie z tym członem. Silver Haze to połączenie Haze z Northern Lights #5. Super Silver Haze dokłada do tego zestawu trzeci składnik — Skunka #1. Przedrostek znaczy tu więc dokładnie to samo co poprzednio: „to, co znacie, plus jeszcze jeden rodzic”. Nie „lepsze”, nie „mocniejsze”, tylko „inaczej złożone”. Obie pozycje zbierały nagrody na amsterdamskich konkursach drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych, co rozniosło człon po katalogach — historia samych konkursów to osobny temat.

I tu zaczyna się problem. Super Lemon Haze powstał z połączenia Lemon Skunka z Super Silver Haze. Człon „Super” jest w tej nazwie dziedziczony po rodzicu, a nie nadany na oznaczenie nowej zmiany — pojechał dalej razem z rodowodem, jak nazwisko. W momencie, w którym przedrostek zaczyna się dziedziczyć, przestaje cokolwiek opisywać: nie odsyła już do żadnego zdarzenia hodowlanego, tylko do faktu, że wcześniej ktoś inny go użył. Od tego kroku dzieli go już tylko jeden krok od bycia czystą ozdobą.

Warto to nazwać wprost, bo z tego wynika reszta artykułu. W pierwszym użyciu, u autora, człon zachwalający bywa notatką techniczną. W drugim pokoleniu jest już etykietą rodzinną. W trzecim — u firmy, która ani nie prowadziła tej pracy, ani nie zna jej szczegółów — jest wyłącznie przymiotnikiem. Zapis nie zmienia się ani o literę na żadnym z tych trzech etapów.

Osiem przymiotników i to, co każdy z nich miał znaczyć u autora

Zebrane obok siebie człony zachwalające okazują się mieć zaskakująco różne pochodzenie. Trzy przyszły z zewnątrz — z fizyki, z przemysłu płytowego i z prawa nasiennego. Dwa są w istocie podpisami firm. Jeden bywał notatką hodowlaną. Pozostałe nie mają żadnego źródła poza samym rynkiem.

Człon	Skąd wzięty	Co miał znaczyć u autora nazwy	Czego nie poświadcza
Super	łacińskie super przez angielszczyznę handlową	dołączenie kolejnego rodzica do istniejącej linii	niczego poza tym; w nazwach pochodnych jest już dziedziczony
Royal	prefiks katalogowy holenderskiej firmy działającej od 2007 roku	przynależność pozycji do jednego katalogu	żadnej cechy rośliny — to podpis, nie ocena
Master	angielskie „mistrz”; w nazwie amsterdamskiej pozycji z początku lat 90.	według materiałów firmy: selekcję z dwóch populacji Hindu Kush	żadnego egzaminu ani tytułu — w odróżnieniu od winiarskiego Master of Wine
Critical	z fizyki jądrowej: masa krytyczna jako próg samopodtrzymującej się reakcji	metaforę progu, po którym proces nabiera rozpędu	nic mierzalnego; w kolejnych nazwach jest wyłącznie znakiem rodziny
Platinum	z hierarchii metali w certyfikatach płytowych (od 1976) i kartach płatniczych (od 1984)	stopień wyżej niż złoty	w muzyce próg jest policzony i audytowany, tutaj nie ma czego liczyć
Premium	łacińskie praemium — nagroda; przez marketing anglosaski	wyższą półkę cenową	żadnej normy; w prawie żywnościowym i kosmetycznym słowo jest nieuregulowane
Elite	francuskie élite; w nasiennictwie zarazem kategoria ustawowa	w hodowli rejestrowanej: kategorię materiału z udokumentowanym pochodzeniem	w katalogu konopnym nic — kategoria nasienna nie ma tu zastosowania
Double, Triple, XXL	mnożniki i rozmiarówka odzieżowa	zwielokrotnienie jakiejś wielkości	mnożnik bez jednostki nie jest liczbą — nie podano, czego to dwukrotność

Z tego zestawienia wynikają dwie rzeczy. Pierwsza: tylko jeden z ośmiu członów odsyłał kiedykolwiek do czegoś w rodowodzie, i to wyłącznie przy pierwszym użyciu. Reszta od początku była albo podpisem firmy, albo zapożyczeniem z cudzego systemu ocen, albo niczym. Druga jest ważniejsza: wszystkie osiem czyta się identycznie. Zapis nie zdradza, czy przymiotnik pochodzi z zeszytu hodowcy, z działu handlowego, czy z tablicy Mendelejewa — a bez tej wiedzy nie da się ustalić, czy w ogóle jest do czego przykładać miarkę.

Osobno warto odnotować dwa człony spoza tabeli, bo bywają brane za zachwalające. Człony deserowe — Cookies, Cake, Sherbert — nie chwalą, tylko porównują zapach do znanego przedmiotu i mają w tym serwisie własny tekst. Nazwy z celowo podmienionymi literami, jak Zkittlez, powstają z powodów zupełnie innych — prawnych — i również są opisane osobno. Toponimy w rodzaju Durban czy Hindu Kush to trzecia, odrębna konwencja, opisana w tekście o nazwach geograficznych.

Jedna baza, siedem rodzajów przedrostka: co widać na rodzinie Skunk

Najlepszy materiał do rozbioru daje najstarsza i najliczniejsza rodzina nazw w tym katalogu. Do jednego słowa bazowego dokładano przez trzydzieści lat przedrostki wszelkiego rodzaju — i dopiero zebrane razem pokazują, jak bardzo różne rzeczy mieszczą się w tym samym miejscu nazwy.

• Zmiana w rodowodzie — Super Skunk. Przedrostek mówi, że do linii dołączono rodzica. Sprawdzalne w zasadzie nie jest, ale przynajmniej jest twierdzeniem o faktach.
• Podpis firmy — Sensi Skunk. Człon jest skrótem nazwy wydawcy nasion, więc mówi o pochodzeniu handlowym, nie o roślinie.
• Nazwa własna z zewnątrz — Shiva Skunk, gdzie przedrostek jest imieniem bóstwa z panteonu hinduskiego. Nie twierdzi niczego; buduje skojarzenie.
• Deskryptor zapachowy — Lemon Skunk. Człon zapowiada nutę cytrusową i jako jeden z niewielu da się obalić nosem.
• Barwa — White Skunk. Odsyła do wyglądu rośliny, więc również poddaje się sprawdzeniu, tyle że wzrokiem.
• Miejsce i smak naraz — Island Sweet Skunk, gdzie w jednym przedrostku spotykają się dwie konwencje: geograficzna i smakowa.
• Parametr prowadzenia rośliny — Early Skunk. Ten człon odsyła do zagadnień uprawowych, których ten serwis nie omawia; odnotowujemy tylko, że slot bywa wypełniany także parametrem.

Siedem pozycji, siedem zupełnie różnych typów wypowiedzi — i wszystkie zapisane tak samo: jedno słowo przed słowem „Skunk”. Miejsce przed bazą nie ma gramatyki. Nie sygnalizuje, czy to, co w nim stoi, jest opisem, deklaracją pochodzenia, cytatem literackim czy zachwałą. W polszczyźnie przymiotnik przed rzeczownikiem zwykle coś o nim orzeka; tutaj równie dobrze może orzekać o wydawcy nasion albo o niczym.

Z tej listy wyłania się też jedyne sensowne kryterium podziału całego nazewnictwa: czy człon da się obalić. Zapach cytrusowy albo go czuć, albo nie. Barwa albo jest, albo jej nie ma. Miejsce pochodzenia bywa fikcją, ale przynajmniej jest zdaniem, o które można się spierać. Człony zachwalające jako jedyne stoją poza tym podziałem — nie dlatego, że są prawdziwe, tylko dlatego, że nie postawiono w nich żadnego zdania, które mogłoby okazać się fałszywe.

Kiedy przymiotnik jest podpisem firmy, a nie obietnicą

Osobną grupę stanowią człony, które wyglądają na zachwalające, a w rzeczywistości pełnią funkcję znaku towarowego. Holenderska firma działająca od 2007 roku zbudowała cały katalog na przedrostku „Royal”: Royal Haze, Royal Kush i Royal Cookies to nie trzy deklaracje o królewskiej jakości, tylko trzy pozycje jednego wydawcy, podpisane tak, żeby dało się je rozpoznać na liście. Człon dokleja się przy tym do baz, które same są znakami rodzin — Haze, Kush, Cookies — więc nazwa składa się z dwóch etykiet zbiorowych i ani jednego słowa o konkretnej roślinie.

Ten sam mechanizm bywa też wyjściem awaryjnym. Kiedy w 2017 roku spór o nazwę Gorilla Glue zakończył się ugodą z producentem kleju przemysłowego, człon „Glue” musiał zniknąć z rynku nasiennego — i wtedy okazało się, że firmowy przedrostek potrafi uratować nazwę. Wystarczyło zestawić go z ocalałą częścią bazy. Zachwalający wyraz zadziałał jak proteza: nie wnosił żadnej treści, ale wypełnił lukę po członie, którego wnoszenie treści właśnie wpędziło w kłopoty.

Kombinacje bywają też podwójnie puste. Special Queen łączy zachwałę („Special”) z fragmentem nazwy wydawcy („Queen”) — obie części mówią coś o katalogu, żadna o roślinie. Z drugiej strony bywa i tak, że zachwalająco brzmiący człon jest po prostu kalamburem: Power Plant to po angielsku dosłownie elektrownia, a nazwa jest żartem opartym na tym, że plant znaczy zarazem roślinę i zakład przemysłowy. Z samego zapisu nie da się odróżnić żartu od obietnicy — i to jest chyba najlepszy dowód na to, jak mało informacji przenosi ten fragment nazwy.

Różnica między przedrostkiem firmowym a zachwalającym ma jednak twarde konsekwencje prawne, o których za chwilę. Podpis wydawcy wskazuje na źródło pochodzenia towaru — a to jest dokładnie ta funkcja, dla której istnieją znaki towarowe. Zachwała nie wskazuje na nic, więc prawo traktuje ją zupełnie inaczej.

Czego brakuje, żeby przymiotnik dało się sprawdzić

Niesprawdzalność członów zachwalających nie wynika z tego, że kupujący nie ma narzędzi. Wynika z budowy samej wypowiedzi. Brakuje w niej czterech elementów, a każdy z nich jest konieczny, żeby jakiekolwiek twierdzenie dało się zweryfikować.

Brakuje jednostki. „Super” czego? Zapachu, wyrównania partii, zgodności z opisem, trwałości nazwy? Dopóki nie wiadomo, jaką wielkość słowo stopniuje, nie ma czego mierzyć. To samo dotyczy mnożników: „Double” bez jednostki nie jest liczbą, tylko gestem. Podwójne w stosunku do czego i mierzone czym — nigdy nie pada.

Brakuje progu. Nawet gdyby jednostka istniała, ktoś musiałby powiedzieć, od jakiej wartości wolno użyć słowa. W przemyśle płytowym taki próg jest podany w sztukach i to on nadaje „platynie” treść. W nazwie odmiany progu nie ma, więc słowo można nadać zawsze i każdej pozycji, bez naruszania czegokolwiek.

Brakuje instancji. Konopne nazewnictwo nie zna urzędu, izby, stowarzyszenia ani rejestru, który przyznawałby przedrostki albo je odbierał. Nikt nie ma kompetencji, żeby stwierdzić, że dana pozycja przestała być „Super”. W hodowli rejestrowanej rolę tę pełnią urzędowe badania odrębności, wyrównania i trwałości; tutaj odpowiednika nie ma i nie zanosi się, żeby powstał.

Brakuje daty ważności. Nazwa nadana raz zostaje na zawsze, a materiał, który pod nią krąży, zmienia się z każdym przejściem przez kolejne ręce. Hodowca może zniknąć, firma zmienić właściciela, a przymiotnik trwa w opisach przepisywanych od siebie nawzajem — bez żadnego momentu, w którym ktoś musiałby go potwierdzić na nowo.

Skutek jest paradoksalny: człon zachwalający przeżywa własne zaprzeczenie. Gdyby badanie wykazało, że materiał sprzedawany pod nazwą z przedrostkiem nie ma nic wspólnego z linią, do której przedrostek pierwotnie się odnosił, słowo nadal by pasowało — bo nigdy nie twierdziło, że ma z nią cokolwiek wspólnego. Deskryptor zapachowy w takiej sytuacji okazałby się fałszywy. Zachwała jest odporna, ponieważ jest pusta.

Prawo nie chce słów zachwalających i nie umie ich ścigać

Ta sama pustka, która czyni przedrostek bezużytecznym dla kupującego, decyduje o jego losie w dwóch działach prawa naraz — i w obu wypada tak samo. W prawie znaków towarowych oznacza, że słowa nie da się zawłaszczyć. W prawie reklamy oznacza, że nie da się go zakwestionować.

Zdolność odróżniająca, czyli dlaczego „Super” nie należy do nikogo

Znak towarowy ma jedno zadanie: wskazywać, od kogo pochodzi towar. Oznaczenie, które tego nie robi, nie nadaje się do rejestracji. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2017/1001 o znaku towarowym Unii Europejskiej wymienia w art. 7 ust. 1 dwie przeszkody, w które człony zachwalające wpadają niemal automatycznie: lit. b wyklucza oznaczenia pozbawione jakiegokolwiek odróżniającego charakteru, a lit. c — oznaczenia złożone wyłącznie z elementów służących w obrocie do wskazania rodzaju, jakości, ilości, przeznaczenia lub wartości towaru. Jakość jest tam wymieniona wprost, a „Premium”, „Super” czy „Elite” nie robią niczego innego, jak tylko ją zapowiadają.

Polskie prawo własności przemysłowej z 30 czerwca 2000 roku prowadzi tę samą linię — po nowelizacji z 2019 roku przeszkody te znalazły się w art. 129¹ ust. 1, w punktach dotyczących braku zdolności odróżniającej oraz oznaczeń złożonych wyłącznie z elementów wskazujących między innymi jakość towaru. Uzasadnienie jest praktyczne, nie estetyczne: gdyby jeden przedsiębiorca dostał monopol na słowo „Premium” dla nasion, odebrałby je wszystkim pozostałym uczestnikom rynku, którzy mają takie samo prawo chwalić swój towar.

Sprawa nie jest jednak zerojedynkowa i warto to powiedzieć, bo obiegowa wersja („sloganów nie da się zarejestrować”) jest fałszywa. W wyroku z 21 stycznia 2010 roku w sprawie C-398/08 P Trybunał Sprawiedliwości uchylił odmowę rejestracji hasła Vorsprung durch Technik, stwierdzając, że zachwalający charakter sam w sobie nie wyklucza zdolności odróżniającej. Warunek jest jednak wymagający: oznaczenie musi robić coś więcej niż chwalić — mieć drugie znaczenie, wymagać interpretacji, uruchamiać u odbiorcy jakiś proces myślowy. Gołe „Super” tego testu nie przejdzie, bo nie ma w nim niczego do zinterpretowania. Zostaje jeszcze droga wtórnej zdolności odróżniającej: słowo może dorobić się ochrony przez wieloletnie używanie, ale wymaga to dowodów na rozpoznawalność wśród odbiorców, a nie samej deklaracji.

Konsekwencja rynkowa tego wszystkiego jest prosta i bardzo widoczna w katalogach. Skoro nikt nie może mieć wyłączności na człon zachwalający, każdy może go użyć. Przedrostek jest darmowy — w odróżnieniu od zmiany w rodowodzie, która kosztuje lata pracy selekcyjnej. Rynek zachowuje się dokładnie tak, jak można się po tym spodziewać: kopiuje najtańszy dostępny sygnał aż do jego zużycia.

Przesada reklamowa jest legalna, bo nikt nie bierze jej dosłownie

Drugi dział prawa daje wynik jeszcze bardziej zaskakujący. Dyrektywa 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych, wdrożona w Polsce ustawą o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym z 23 sierpnia 2007 roku, wprost zastrzega w art. 5 ust. 3, że jej przepisy nie naruszają powszechnej i zgodnej z prawem praktyki reklamowej polegającej na wygłaszaniu przesadzonych twierdzeń lub twierdzeń, których nie należy rozumieć dosłownie. Prawnicy nazywają to przesadą reklamową; anglosaska doktryna mówi o puffery. Test jest zawsze ten sam: czy przeciętny odbiorca mógł odczytać komunikat jako sprawdzalne twierdzenie o faktach.

Podobnie działa art. 16 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z 16 kwietnia 1993 roku, który za czyn nieuczciwej konkurencji uznaje reklamę wprowadzającą w błąd. Żeby ktoś wprowadził w błąd, musi coś zakomunikować — a przymiotnik bez jednostki, progu i instancji nie komunikuje nic, co dałoby się skonfrontować z rzeczywistością.

Powstaje z tego mechanizm, który warto zobaczyć w całości. Im więcej treści niesie komunikat handlowy, tym łatwiej go podważyć. „Zawiera składnik X”, „przebadano w warunkach Y”, „pochodzi z regionu Z” — każde z tych zdań daje punkt zaczepienia i tworzy ryzyko. „Premium” nie daje żadnego. Prawo, chroniąc odbiorcę przed fałszywymi twierdzeniami o faktach, w tym samym ruchu premiuje twierdzenia, których w ogóle nie da się sprawdzić. To nie jest luka do załatania — to cena, jaką płaci się za to, żeby wypowiedź handlowa pozostała wypowiedzią. Ale skutek uboczny jest niepokojący: najbezpieczniejsza reklama to taka, która nic nie mówi, i rynek nazw odmian jest tego dobrym przykładem.

Te same słowa na innych półkach — wino, kawa, sprzęt, kosmetyki

Nazewnictwo konopne nie wymyśliło tu niczego. Wszystkie te słowa krążą po rynkach, na których obowiązują od dziesięcioleci — z tą różnicą, że część z nich ktoś w międzyczasie zdefiniował. Porównanie jest pouczające, bo pokazuje, co dokładnie zamienia zachwałę w informację.

Określenie	Rynek	Czy ma definicję	Kto ją egzekwuje
Gran Reserva	wino hiszpańskie	tak — minimalne okresy dojrzewania w dębie i w butelce	rada regulacyjna apelacji
Grand Cru	wino burgundzkie	tak — klasyfikacja konkretnych działek winnic	system apelacyjny
Réserve, Vieilles Vignes	wino francuskie	nie	nikt
Specialty	kawa	tak — próg punktowy w ustandaryzowanym protokole oceny	oceniający szkoleni przez stowarzyszenie branżowe
Gourmet, Premium	kawa	nie	nikt
Hi-Res Audio	sprzęt grający	tak — kryteria techniczne powiązane z licencją na logo	stowarzyszenie przyznające logo
Pro, Max, Ultra, Plus	elektronika użytkowa	nie	producent, wobec samego siebie
Hipoalergiczny	kosmetyki	brak definicji, ale twierdzenie wymaga udokumentowania	organ nadzoru, na podstawie dokumentacji produktu
Materiał siewny kategorii elitarny	nasiennictwo	tak — kategoria ustawowa z określonym pochodzeniem	urzędowa inspekcja nasienna

Wzór jest widoczny gołym okiem. O tym, czy słowo cokolwiek znaczy, nie decyduje samo słowo, tylko instytucja, którą ktoś za nim postawił — rejestr, protokół, inspekcja albo licencja na logo. „Reserva” i „Réserve” to ten sam wyraz w dwóch językach: pierwszy oznacza policzalne miesiące w beczce, drugi nie oznacza nic, bo po hiszpańskiej stronie ktoś je spisał, a po francuskiej nie. Nazwy odmian konopi stoją w tej tabeli wyłącznie po stronie „nie”, i nie dlatego, że dobrano im gorsze słowa, tylko dlatego, że nie istnieje żadne ciało, które mogłoby je definiować.

Druga obserwacja jest jeszcze ciekawsza: definicja nie kończy sprawy, tylko przesuwa problem o jedno słowo dalej. Kiedy hiszpańskie kategorie dojrzewania zostały uregulowane, marketing przeniósł się na określenia nieuregulowane, w rodzaju win „autorskich” i „kolekcjonerskich”. Gdy w kawie ustalono próg punktowy dla specialty, do obiegu weszły mikropartie i nanopartie. Gdy zdefiniowano dźwięk wysokiej rozdzielczości, na pudełkach pojawiły się przedrostki ponad nim. Regulacja działa jak sito o określonym oczku — zatrzymuje słowo, które opisano, i przepuszcza wszystkie pozostałe.

Trzeci przykład wart osobnej uwagi to kosmetyki, bo pokazuje odmianę zachwały szczególnie trudną do zakwestionowania: zdanie prawdziwe i puste zarazem. „Dermatologicznie testowany” informuje wyłącznie o tym, że test się odbył — nie mówi ani jaki był, ani jaki dał wynik. Unijne przepisy o oświadczeniach dotyczących kosmetyków wymagają, żeby każde twierdzenie było prawdziwe, uczciwe i poparte dowodami, ale twierdzenie „przeprowadziliśmy badanie” spełnia te wymagania w chwili, w której badanie faktycznie przeprowadzono. Człony w rodzaju „Premium” idą jeszcze dalej: nie twierdzą nawet tyle.

Dlaczego działają, skoro każdy wie, że nic nie znaczą

Gdyby przymiotniki zachwalające nie działały, wypadłyby z użycia w ciągu jednego sezonu. Tymczasem trzymają się od dekad, a używają ich zarówno firmy anonimowe, jak i te z trzydziestoletnią historią. Powodów jest kilka i żaden nie polega na naiwności kupującego.

Nazwa jest jedynym darmowym sygnałem w całym opisie. Rodowód wymaga wiedzy, żeby cokolwiek z niego wyczytać. Deklarowany profil zapachowy wymaga zaufania do wydawcy. Przymiotnik nie wymaga niczego — czyta się go w ćwierć sekundy i od razu ustawia w głowie hierarchię. To, że hierarchia jest zmyślona, nie przeszkadza jej działać, bo alternatywą jest brak jakiejkolwiek hierarchii, a to stan, którego uwaga kupującego nie lubi.

Przedrostek zakotwicza porównanie z bazą. „Super Skunk” nie jest oceną w próżni — jest oceną względem „Skunka”, którego czytelnik zna albo przynajmniej kojarzy. Zestawienie dwóch nazw z tej samej rodziny tworzy wrażenie stopniowania nawet wtedy, gdy nikt nie postawił żadnego twierdzenia. Ten sam mechanizm działa na kolejnych piętrach: Critical, Critical +, Critical Kush ustawiają się w szereg, choć nazwy pochodzą od różnych firm, a plus w środkowej z nich nie odnosi się do żadnej wielkości.

Najważniejszy mechanizm to jednak cytat z cudzej instytucji. „Platinum” nie działa dlatego, że platyna jest rzadka, tylko dlatego, że czytelnik zna świat, w którym platyna oznacza policzalny próg — nakład płyty, próg karty płatniczej, stopień w programie lojalnościowym. Słowo pożycza wiarygodność systemu, który gdzie indziej naprawdę coś sprawdza, i przenosi ją na półkę, gdzie nie sprawdza nikt. To samo robi „Elite”, opierając się na skojarzeniu z kategoriami hodowlanymi, i „Master”, odwołując się do świata egzaminów i tytułów zawodowych. Zapożyczenie jest darmowe, bo nikt nie jest właścicielem samego skojarzenia.

Ostatni powód jest teoretyczny, ale najbardziej rozstrzygający. W teorii sygnałów wiarygodny jest ten sygnał, którego wytworzenie coś kosztuje — bo tylko koszt uniemożliwia podrobienie go przez każdego. Zmiana w rodowodzie kosztuje lata. Dopisanie „Super” do nazwy nie kosztuje nic. W ścisłym sensie człon zachwalający nie jest więc sygnałem, tylko szumem, który przypomina sygnał — i to jest cała jego ekonomia.

Co w takim razie da się z przedrostka odczytać? Trzy rzeczy, wszystkie skromne. Po pierwsze, że ktoś chciał odróżnić tę pozycję od wcześniejszej o tej samej bazie — sam fakt istnienia przedrostka jest informacją o istnieniu poprzednika. Po drugie, czasem, u pierwszego autora nazwy, konkretną zmianę w rodowodzie: Master Kush odsyła do selekcji z dwóch populacji Hindu Kush, a Critical Mass do metafory wziętej z fizyki, choć w obu wypadkach źródłem jest wyłącznie relacja firmy. Po trzecie — nic więcej. Jedyną częścią nazwy, która stawia jakiekolwiek twierdzenie dające się skonfrontować z opisem, jest rodowód, a nie stojący przed nim przymiotnik.

Przedrostki w nazwach odmian — pytania o Super, Royal i Platinum

Co dokładnie znaczy „Super” w nazwie Super Skunk?

U autora nazwy znaczyło, że do Skunka #1 dołączono afgańskiego rodzica — to notatka o rodowodzie, nie ocena. W nazwach późniejszych, takich jak Super Lemon Haze, człon jest już tylko dziedziczony po rodzicu i nie odnosi się do żadnej nowej zmiany hodowlanej.

Czy „Royal” w nazwie odmiany coś poświadcza?

Nie. To prefiks katalogowy jednej holenderskiej firmy, czyli podpis wydawcy nasion. Mówi, skąd pochodzi pozycja handlowa, i nie odnosi się do żadnej cechy rośliny. Podobnie działają „Sensi” i inne człony wywiedzione z nazw firm.

Czy „Platinum” ma jakiś próg, tak jak platynowa płyta?

Nie ma. W przemyśle płytowym platyna oznacza policzalny nakład potwierdzany przez organizację branżową. W nazwie odmiany słowo pożycza samo skojarzenie z tym systemem, ale nie towarzyszy mu ani liczba, ani podmiot, który cokolwiek by liczył.

Czy przedrostek zachwalający można zastrzec jako znak towarowy?

Samodzielnie zwykle nie — przepisy unijne i polskie wykluczają rejestrację oznaczeń pozbawionych zdolności odróżniającej oraz wskazujących wyłącznie jakość towaru. Ochrona bywa możliwa dla całych haseł, które wymagają interpretacji, oraz dla oznaczeń, które wypracowały rozpoznawalność przez wieloletnie używanie, ale wymaga to dowodów.

Czy da się sprawdzić, czy przedrostek ma pokrycie?

Nie da się, i nie jest to kwestia dostępnych narzędzi. Wypowiedzi brakuje jednostki, progu, instancji orzekającej i daty ważności, więc nie ma czego z czym porównać. Człony opisowe — zapachowe czy barwne — są pod tym względem w zupełnie innej sytuacji, bo można je po prostu obalić.

Dlaczego tych przedrostków jest w katalogach tak dużo?

Bo są darmowe i niczyje. Skoro słowa zachwalającego nie da się zmonopolizować, każdy uczestnik rynku może po nie sięgnąć bez pytania kogokolwiek o zgodę. Tym różnią się od zmiany w rodowodzie, która wymaga pracy, i od nazwy firmowej, która jest zajęta.

Jak duża jest przestrzeń, po której te przedrostki krążą, najlepiej widać na zestawieniu wszystkich odmian.

Materiał ma charakter informacyjny i encyklopedyczny. Nie stanowi porady medycznej ani zachęty do stosowania. Medyczna marihuana jest w Polsce dostępna wyłącznie na receptę, a o doborze produktu decyduje lekarz prowadzący.