Sour Diesel — skąd wzięła się nazwa „kwaśny diesel”

„Kwaśny diesel” to spolszczona nazwa własna, a nie opis czegokolwiek. Za polską frazą stoi angielskie Sour Diesel — określenie linii konopi, która weszła do obiegu na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych na początku lat dziewięćdziesiątych i figuruje dziś w katalogach jako Sour Diesel. Sour znaczy „kwaśny”. Diesel to nazwisko bawarskiego inżyniera, które po drodze stało się nazwą silnika, a potem paliwa. Człon paliwowy trafił do nazwy jako porównanie: ktoś tak opisał woń materiału, określenie chwyciło i zostało.

Wszystko poza tym jest sporne, i to gruntownie. Nie wiadomo na pewno, kto tę roślinę wybrał, w którym roku, z jakiego materiału ani która z krążących relacji powstała pierwsza. Poniżej rozkładam nazwę na części — osobno człon „diesel”, osobno przymiotnik „sour”, osobno polską kalkę i skróty — oraz referuję trzy niezgodne wersje pochodzenia, nie rozstrzygając między nimi. Rozstrzygnąć się ich nie da, i to też jest część tej historii.

Człon „diesel” prowadzi do bawarskiego inżyniera

Nazwa paliwa jest eponimem, czyli wyrazem powstałym od nazwiska. Rudolf Diesel urodził się 18 marca 1858 roku w Paryżu, w rodzinie bawarskich emigrantów, kształcił się w Monachium i tam sformułował pomysł silnika, w którym zapłon następuje nie od iskry, lecz od temperatury sprężonego powietrza. Patent zgłosił w 1892 roku, przyznano mu go rok później, a pierwszy naprawdę działający egzemplarz zaprezentowano w 1897 roku w Augsburgu, w zakładach, z których wyrósł późniejszy koncern MAN. Sam Diesel zniknął z pokładu statku płynącego przez kanał La Manche w nocy z 29 na 30 września 1913 roku; okoliczności do dziś nie zostały wyjaśnione.

Kluczowe jest to, co stało się z nazwiskiem później. Najpierw nazwano nim silnik — „silnik Diesla” — a dopiero potem, wtórnie, ciecz, którą się w nim spala. Paliwo miało wcześniej własną, techniczną nazwę: średnią frakcję destylacji ropy naftowej nazywano w handlu gas oil, czyli olejem gazowym, a po polsku mówi się o niej dziś „olej napędowy”. Dopiero rozpowszechnienie silnika przeniosło nazwisko konstruktora na zawartość baku. To eponim drugiego stopnia: człowiek, potem maszyna, potem to, czym maszynę się karmi.

Jest w tym spora ironia. Silnik Diesla był z założenia wielopaliwowy, a na paryskiej wystawie światowej w 1900 roku pokazano egzemplarz zasilany olejem arachidowym. Paliwo, które nosi nazwisko konstruktora, nie jest więc tym, o którym konstruktor myślał.

Dlaczego akurat paliwo nadaje się na punkt odniesienia

Olej napędowy to średnia frakcja destylacji, złożona głównie z węglowodorów o dziesięciu do dwudziestu kilku atomach węgla w cząsteczce, wrząca mniej więcej między 180 a 360 stopniami Celsjusza. Za jego charakterystyczną woń odpowiadają przede wszystkim związki siarki oraz węglowodory aromatyczne, a niska lotność sprawia, że zapach długo utrzymuje się na dłoniach i ubraniu. Z punktu widzenia nazewnictwa to zaleta: jest to woń, którą w kraju zmotoryzowanym zna praktycznie każdy i którą każdy potrafi przywołać z pamięci. Porównanie do niej działa natychmiast, w odróżnieniu od odniesień egzotycznych, których odbiorca nigdy nie sprawdził.

Z jednym zastrzeżeniem, o którym rzadko się pamięta: sam punkt odniesienia przez trzydzieści lat się przesunął. Olej napędowy z początku lat dziewięćdziesiątych zawierał nieporównanie więcej siarki niż paliwo tankowane dzisiaj — w Unii Europejskiej dopuszczalna zawartość siarki spadła w kolejnych etapach do dziesięciu części na milion. Nazwa powstała więc przez porównanie do substancji, która w tamtej postaci już nie istnieje. Czytelnik, który dziś podjeżdża na stację, nie ma jak zweryfikować porównania z 1993 roku, bo nie ma dostępu do jego drugiego członu.

Warto policzyć całe ogniwo. Nazwisko konstruktora, potem silnik, potem paliwo do tego silnika, potem woń tego paliwa, a na końcu nazwa rośliny. Pięć kroków dzieli bawarskiego inżyniera od hasła w katalogu odmian, a żaden z tych kroków nie był zaplanowany.

„Sour” znaczy kwaśny, ale w tej nazwie nie chodzi o smak

Angielskie sour należy do podstawowego zestawu określeń smakowych — obok sweet, salty i bitter. W nazwie odmiany nie opisuje jednak smaku, tylko wrażenie węchowe. To zjawisko powszechne w obu językach i nazywa się przeniesieniem synestezyjnym: słownictwo jednego zmysłu obsługuje inny, bo własnego słownictwa zapachy prawie nie mają. Mówimy „kwaśne mleko” i „kwaśny zapach”, chociaż nos niczego nie smakuje. Polszczyzna zachowuje się tu identycznie jak angielszczyzna, więc kalka „kwaśny” jest gramatycznie bez zarzutu.

Kłopot zaczyna się przy pytaniu, do czego ten przymiotnik pierwotnie się odnosił. W obiegu funkcjonują trzy odczyty i żaden nie ma przewagi dowodowej nad pozostałymi:

• Odczyt różnicujący. „Sour” miało odróżniać ten materiał od innego, który już nosił człon „diesel” — przymiotnik pełnił funkcję znacznika wewnątrz istniejącej rodziny nazw, mniej więcej tak jak „Super” albo „Early” przy nazwach z członem Skunk.
• Odczyt awaryjny. Nazwa miała się wziąć od partii materiału źle wysuszonej albo źle przechowywanej — „skwaśniałej” w tym samym sensie, w jakim kwaśnieje mleko. W handlu byłby to termin wady, a nazwa byłaby żartem, który się przykleił. Ta wersja tłumaczyłaby, dlaczego przymiotnik odsyła do zepsucia, a nie do zalety.
• Odczyt onomastyczny. „Sour” miało być przezwiskiem osoby albo określeniem miejsca w nowojorskim kręgu, w którym roślina krążyła. Wersja najsłabiej udokumentowana, powtarzana głównie w komentarzach na forach, ale nie do wykluczenia — nazwy odmian bywają nazwiskami i pseudonimami częściej, niż się przypuszcza.

Ta rozbieżność ma bezpośredni skutek dla polszczyzny. Tylko pierwszy odczyt przetrwał tłumaczenie. Polskie „kwaśny” brzmi jak charakterystyka woni i nie zostawia miejsca ani na żart o zepsutej partii, ani na przezwisko. Kalka po cichu rozstrzygnęła spór, którego w oryginale nikt nie rozstrzygnął — i zrobiła to niejako przy okazji, bez niczyjej decyzji.

Ten sam człon w zupełnie innym otoczeniu

Angielskie sour miało zresztą karierę w nazwach handlowych na długo przed konopiami: sourdough to chleb na zakwasie, sour cream to śmietana, sour beer to cała kategoria piw poddawanych kwaszeniu. W nazewnictwie odmian człon okazał się produktywny i wędruje między skojarzeniami. Sourdough Kush jest tu przykładem wzorcowym: ta sama sylaba, ale odniesienie nie do stacji paliw, tylko do piekarni, a doklejony człon „kush” dokłada trzecie skojarzenie, geograficzne. Nazwa złożona z trzech niepasujących do siebie porządków to w tej dziedzinie norma, nie wyjątek.

Trzy relacje o autorstwie, których nie da się pogodzić

Scena jest zawsze ta sama: początek lat dziewięćdziesiątych, Nowy Jork i okolice, obieg całkowicie nieformalny. Dalej relacje się rozjeżdżają, a rozjeżdżają się na tyle poważnie, że nie chodzi o szczegóły chronologii, tylko o to, kto właściwie coś zrobił.

Relacja pierwsza, przypisywana AJ-owi. Osoba występująca w źródłach pod inicjałami AJ, hodowca ze Staten Island, który później przeniósł się na Florydę, przedstawiana jest najczęściej jako ta, która wybrała roślinę i nadała jej nazwę. W tej wersji materiał wywodzi się z krzyżówki obejmującej linię Chemdawg oraz dwa inne składniki wymieniane niemal zawsze razem: skunka z Massachusetts, spokrewnionego z rodziną Super Skunk, i materiał typu Northern Lights. Z tego samego kręgu pochodzą nasiona rozprowadzane później pod nazwami Original Diesel i Underdawg.

Relacja druga, przypisywana Weaselowi. Inny nowojorski hodowca, w relacjach nazywany Weasel, podaje chronologię niezgodną z powyższą. W jego wersji sadzonka krążyła już wcześniej, a AJ ją otrzymał, zamiast wyselekcjonować; nazwa miałaby więc istnieć przed pracą, której autorstwo mu się przypisuje. Ta relacja przesuwa punkt ciężkości z jednej osoby na obieg — na sieć ludzi wymieniających się sadzonkami, w której nikt nie jest autorem, bo autorstwa nikt wtedy nie zgłaszał.

Relacja trzecia, wątek Chemdawg. Najlepiej opowiedziana i najczęściej cytowana, choć dotyczy w istocie materiału wyjściowego, a nie samej nazwy. W 1991 roku, na koncercie zespołu Grateful Dead — najczęściej wskazywany jest amfiteatr Deer Creek w Indianie — osoba występująca w relacjach jako Chemdog kupiła materiał, w którym znalazły się nasiona. Z ich wysiewu wyszły rośliny znane potem jako Chemdawg i Chemdawg 91, z numerem odsyłającym do roku. Czy Sour Diesel wywodzi się wprost z tego materiału, z linii siostrzanej, czy z zupełnie innego wysiewu — właśnie o to spierają się dwie poprzednie relacje.

Relacja	Co podaje	Czego nie rozstrzyga
AJ	Autorstwo selekcji i nadania nazwy; skład krzyżówki wymieniany z nazwami trzech linii	Skąd wzięła się sama sylaba „sour” i czy nazwa nie funkcjonowała wcześniej
Weasel	Że sadzonka krążyła przed AJ-em i że nazwa poprzedza przypisywaną mu selekcję	Kto w takim razie ją nadał i przy jakiej okazji
Wątek Chemdawg	Pochodzenie materiału wyjściowego: nasiona z 1991 roku i ich wysiew	Związek między tamtym wysiewem a rośliną, która dostała nazwę Sour Diesel

Warto zauważyć rzecz, która w tym sporze umyka. Konwencja chemiczno-paliwowa działała w tym kręgu jeszcze przed pojawieniem się członu „diesel”. Przezwisko Chemdog i nazwa Chemdawg biorą się przecież od skojarzenia z chemikaliami, nie z owocem ani z miejscem. Kiedy więc ktokolwiek sięgnął po słowo „diesel”, nie wymyślał nowej konwencji, tylko dokładał kolejny wyraz do zestawu, który już istniał i był w tym środowisku czytelny.

Dlaczego ten spór pozostanie nierozstrzygnięty

Nie jest tak, że brakuje jednego dokumentu i gdyby się znalazł, sprawa byłaby zamknięta. Brakuje całej klasy dokumentów, i to nieprzypadkowo.

• Nie ma rejestru. Konopie odurzające nie mają urzędowego katalogu odmian z datą pierwszeństwa i nazwiskiem zgłaszającego — takiego, jaki obejmuje odmiany rolnicze, w tym konopie włókniste. Nazwa odmiany nie ma właściciela, nie ma daty wpisu i nie ma instancji, do której można się odwołać.
• Rynek był nielegalny. Nikt nie prowadził dokumentacji, ponieważ dokumentacja byłaby dowodem w sprawie karnej. Zapiski hodowlane, które w każdej innej dziedzinie są rutyną, tutaj stanowiły ryzyko.
• Relacje spisano późno. Trafiły do internetu na forach hodowlanych — Overgrow działało do 2006 roku, potem rolę archiwum przejęły kolejne serwisy — oraz do wywiadów prasowych, zwykle dziesięć do dwudziestu lat po zdarzeniach. Część źródeł zniknęła razem z serwisami, które je przechowywały.
• Autorstwo nabrało wartości dopiero po fakcie. Powód, żeby przypisać sobie nazwę, pojawił się dokładnie wtedy, gdy nazwa była już rozpoznawalna — czyli w momencie, w którym relacje zaczęły powstawać. Dla historyka to najgorszy możliwy układ: zeznania składane wtedy, gdy zaczęło się opłacać zeznawać.
• Linia rozchodziła się sadzonkami. Nie było paczki nasion z etykietą, datą i nazwą firmy, bo materiał krążył w postaci klonów, przekazywanych z rąk do rąk. Sadzonka nie ma metryki.

Badania genetyczne tego nie naprawią. Profil DNA dzisiejszych próbek pokaże, jak blisko siebie leżą, ale nie odtworzy, kto co nazwał i w którym roku — nazwa jest faktem językowym, a nie biologicznym, i nie zostawia śladu w materiale roślinnym. To dlatego uczciwy opis pochodzenia Sour Diesel musi wyglądać jak przegląd wersji, a nie jak wpis w kronice.

W praktyce spór i tak zostaje rozstrzygnięty, tylko nie przez dowody. Wygrywa ta wersja, którą częściej się przepisuje. Relacja, która trafi do opisu w sklepie internetowym, zostaje skopiowana do dziesiątego takiego opisu, potem do artykułu, potem do kolejnego artykułu opartego na poprzednim — i po kilku latach funkcjonuje jako wiedza ogólna, bez żadnego nowego źródła po drodze. Wyszukiwarka premiuje zgodność między stronami, a zgodność między stronami bierze się z kopiowania, nie z ustaleń. Powstaje kanon, który wygląda jak konsensus, choć jest tylko echem.

Widać to po tym, co znika. W obiegowych opisach z reguły zostaje sama wersja pierwsza, najbardziej zwarta fabularnie: jeden bohater, jedna selekcja, jedna nazwa. Wersje kłopotliwe — te, w których nazwa jest wcześniejsza od selekcji albo w których autora w ogóle nie ma — wypadają nie dlatego, że je obalono, tylko dlatego, że gorzej się je streszcza w dwóch zdaniach.

Jak „kwaśny diesel” wszedł do polszczyzny i co znaczy dosłownie

Polska fraza jest kalką połowiczną, czyli hybrydową: pierwszy człon przetłumaczono, drugi zostawiono w oryginale. Taki wynik nie jest przypadkiem ani niechlujstwem — to jedyne rozwiązanie, które w tym wypadku w ogóle działało.

Przymiotnik sour ma w polszczyźnie idealny odpowiednik i przechodzi bez strat. Rzeczownik nie ma. Polskie „diesel” istnieje, ale znaczy co innego niż angielskie: słowniki notują je jako silnik wysokoprężny oraz — potocznie — samochód z takim silnikiem, z pełną odmianą przez przypadki (diesla, dieslowi, dieslem). Paliwo nazywa się u nas „olejem napędowym”, w skrócie ON, a potocznie „ropą”. Pełne przetłumaczenie nazwy dałoby więc „kwaśny olej napędowy”, co brzmi jak pozycja z karty charakterystyki, albo „kwaśną ropę”, która odsyła prosto do ropy naftowej i myli jeszcze bardziej. Kalka zatrzymała się w pół drogi, bo dalej po prostu nie było jak jej poprowadzić.

Skutek jest taki, że polski i amerykański czytelnik widzą pod tym samym wyrazem dwa różne obrazy. Amerykaninowi „diesel” przywołuje najpierw ciecz z dystrybutora i zaplecze transportu ciężarowego. Polakowi — silnik albo samochód. Odniesienie zapachowe, na którym cała nazwa się opiera, w polskiej wersji jest o krok dalej od czytelnika niż w oryginale.

Zgubiona wielka litera

Najciekawsze dzieje się na poziomie ortografii. Sour Diesel zapisane wielkimi literami wygląda jak nazwa własna i czytelnik od razu wie, że nie ma jej rozbierać na części. „Kwaśny diesel” zapisany małymi literami wygląda jak opis — przymiotnik plus rzeczownik, konstrukcja taka sama jak „zimna woda”. Czytelnik próbuje ją odczytać dosłownie, nie może, i zadaje pytanie, od którego zaczyna się ten artykuł. Zapytanie „kwaśny diesel co to znaczy” jest więc bezpośrednim skutkiem utraty wielkiej litery przy tłumaczeniu.

Fraza zdążyła się przy tym zadomowić na tyle, że polszczyzna ją odmienia: mówi się „kwaśnego diesla” i „o kwaśnym dieslu”. Odmiana to najlepsza miara przyswojenia zapożyczenia — wyrazy obce, które nie weszły do języka, zostają nieodmienne.

Które nazwy odmian się tłumaczy, a których nie

Polski internet nie tłumaczy nazw odmian systematycznie, ale też nie robi tego losowo. Przekładowi ulegają te, które wyglądają na złożenia opisowe — Critical Mass bywa „masą krytyczną”, White Widow „białą wdową”. Opierają się natomiast nazwy, w których tłumaczenie zerwałoby odniesienie kulturowe: Purple Haze zostaje w oryginale, bo polska wersja przecięłaby związek z utworem Jimiego Hendriksa z 1967 roku, a bez tego związku nazwa traci połowę treści.

Sour Diesel wpadła do pierwszej grupy, ale tylko połowicznie — i właśnie dlatego jest przypadkiem osobliwym. Nazwa wygląda na opisową, więc język odruchowo zaczął ją tłumaczyć; okazało się jednak, że drugiego członu przetłumaczyć się nie da. Powstał twór, który udaje opis, a opisem nie jest, bo w połowie składa się z nieprzetłumaczonego nazwiska niemieckiego inżyniera.

Sour D, ECSD i reszta skróconych zapisów

Nazwa dwuczłonowa z obcym rzeczownikiem jest w mowie niewygodna, więc niemal natychmiast zaczęła się skracać. W obiegu funkcjonuje ich kilka i nie są wymienne:

• Sour D i SD — najprostsze skrócenie, przez odcięcie drugiego członu do inicjału. W mowie pojawia się też forma „Sour Deez”, będąca zapisem wymowy tego samego skrótu.
• „the Sour” — skrócenie do samego przymiotnika. Wygodne, ale kosztuje jednoznaczność: człon „sour” nosi wiele nazw i sam z siebie nie odróżnia już niczego.
• ECSD, czyli East Coast Sour Diesel — zapis powstały po to, żeby oddzielić materiał ze wschodniego wybrzeża od tego, co pod tą samą nazwą pojawiło się później na zachodzie kraju. To jedyny z tych skrótów, który nie jest wyłącznie wygodą: jest świadectwem sporu o autentyczność, wpisanym w cztery litery.
• NYCD, czyli NYC Diesel — pułapka, bo to inna linia, wyprowadzona w Amsterdamie przez hodowcę występującego jako Soma. Wspólny jest tylko człon nazwy i miasto w tle. Mylenie obu jest w polskich opisach nagminne.
• Original Diesel, Diesel #1, Underdawg — nazwy z tego samego kręgu, odsyłające do krzyżówki wskazywanej w relacjach raz jako punkt wyjścia, raz jako linia siostrzana.

Przy nazwie pojawiają się też oznaczenia typu IBL czy BX, dopisywane przy pracach nasiennych prowadzonych później przez niewielkie firmy. To nie są warianty pisowni, tylko skróty z zupełnie innego porządku — mówią o sposobie prowadzenia materiału, a nie o nazwie.

Skróty mają jednak cenę, którą przy nazwie zbudowanej na etymologii widać wyjątkowo dobrze. „Sour D” nie prowadzi już nigdzie. Czytelnik, który spotyka pełną nazwę, ma jeszcze szansę zapytać, co robi w niej słowo „diesel”, i dojść tą drogą do silnika, paliwa i inżyniera z Augsburga. Skrócenie do inicjału odcina tę ścieżkę w jednym ruchu: zostaje litera, która nie znaczy nic i o nic nie każe pytać. Nazwa przestaje być porównaniem, a staje się etykietą.

W polszczyźnie dochodzi jeszcze kłopot z odczytaniem samego skrótu. Litera „D” bywa czytana z angielska i z polska, a „Sour Deez” — zapis wymowy, a nie osobna forma — trafia do polskich tekstów jako trzecia wersja tej samej nazwy. Skrót, który w oryginale był wygodą, w drugim języku bywa więc kolejnym źródłem rozbieżności.

Polskie zapisy dokładają własne warianty. Obok „kwaśnego diesla” spotyka się „sour diesel” małymi literami, „Kwaśny Diesel” z zachowaną wielką literą oraz zapisy fonetyzujące w rodzaju „disel”, idące za polskim potocznym „dizel”. Ta wielość zapisów jest sama w sobie informacją: nazwa, która krąży ustnie i przez wyszukiwarkę, a nie przez oficjalny rejestr, nie ma jak się ustabilizować ortograficznie.

Paliwo, chemia i mechanika jako konwencja nazewnicza

Człon „diesel” nie działa w izolacji. Należy do rozpoznawalnej rodziny nazw, która odsyła do świata przemysłu, warsztatu i transportu — i robi to demonstracyjnie. Obok paliw stoją w niej odniesienia chemiczne (Chemdawg i cała gałąź z przedrostkiem „chem”), a także wprost produkty techniczne: Gorilla Glue wzięła nazwę od marki kleju przemysłowego, co skończyło się zresztą sporem prawnym opisanym osobno.

Wewnątrz tej rodziny działa charakterystyczny zapis. Angielskie dog zapisuje się w tych nazwach jako dawg — Stardawg, Alien Dawg, Chemdawg. To nie jest podmiana litery w celu ominięcia cudzego znaku towarowego, czyli mechanizm znany z nazw cukierkowych; to zapis fonetyczny amerykańskiej wymowy, sygnalizujący przynależność środowiskową. Litera zmienia się tu z powodów stylistycznych, nie prawnych.

Konwencja paliwowa ma też adres. Powstała na wschodnim wybrzeżu i jest podpisem Nowego Jorku, podczas gdy Kalifornia w tym samym czasie budowała własne oznaczenia wokół skrótu „OG”, a falę deserową — Gelato i jej krewne — przyniosła dopiero następna dekada, o czym jest osobny tekst. To rzadki przypadek, w którym po samej nazwie da się z grubsza zgadnąć region i dekadę jej powstania.

Kontrast między obiema konwencjami jest zamierzony i widoczny. Nazwa deserowa odsyła do kuchni i przyjemności jedzenia; nazwa paliwowa świadomie odsyła do miejsca, w którym nic się nie je — do stacji, warsztatu i ciężarówki. Jedna konwencja zaprasza, druga deklaruje, że nie zamierza zapraszać. W obu wypadkach chodzi jednak o to samo: o zbudowanie wokół nazwy wyobrażenia, którego katalog i tak nie zweryfikuje, bo nazwy odmian nikt nie kontroluje.

Granice między konwencjami bywają zresztą przekraczane w obrębie jednej nazwy. Lilac Diesel skleja człon kwiatowy z paliwowym, choć wyobrażenia, do których odsyłają, wykluczają się nawzajem. Człon „diesel” bywa też dopisywany bez związku z pochodzeniem materiału — sam w sobie nie poświadcza pokrewieństwa, co jest zresztą regułą przy wszystkich członach rodzinnych w tym nazewnictwie. Bywa i odwrotnie: Headband, w którego rodowodzie Sour Diesel powtarza się w większości zapisów, członu paliwowego w nazwie nie ma wcale.

Na koniec drobiazg katalogowy, który przy nazwach potrafi mylić. Sour Diesel figuruje w tym serwisie wśród odmian sativa, a Lilac Diesel wśród hybryd, choć obie noszą ten sam człon. Podział ten opisuje pochodzenie hodowlane rośliny, a nie sposób, w jaki wpływa ona na organizm. Nazwa i klasyfikacja to dwa niezależne porządki i nazwa nie przesądza o przypisaniu.

Pytania o zapis, tłumaczenie i pochodzenie nazwy Sour Diesel

Co dokładnie znaczy „kwaśny diesel”?

To polska kalka nazwy własnej Sour Diesel, a nie opis. Dosłownie znaczy „kwaśny” plus „diesel”, przy czym drugi człon odsyła — przez nazwisko Rudolfa Diesla i przez silnik jego konstrukcji — do oleju napędowego. Całość powstała jako porównanie zapachowe i pełni funkcję nazwy, więc rozbieranie jej na przymiotnik i rzeczownik nie prowadzi do sensownego wyniku.

Czy nazwę Sour Diesel należy tłumaczyć na polski?

Nie ma takiej potrzeby i nie da się tego zrobić do końca. Konsekwentne tłumaczenie dałoby „kwaśny olej napędowy”, bo polskie „diesel” oznacza silnik, a nie paliwo. W praktyce polszczyzna zatrzymała się na kalce połowicznej, a w katalogach i opisach przeważa zapis oryginalny.

Kto wyhodował Sour Diesel?

Nie ustalono. Krążą co najmniej trzy niezgodne relacje: wersja przypisująca autorstwo hodowcy występującemu jako AJ, wersja Weasela przesuwająca nazwę przed tę selekcję oraz wątek Chemdawg, dotyczący materiału z 1991 roku. Rozstrzygnięcia nie ma, bo nie istnieje rejestr odmian, a same relacje spisano wiele lat po zdarzeniach.

Co znaczy skrót ECSD?

To East Coast Sour Diesel, czyli oznaczenie materiału ze wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych, wprowadzone dla odróżnienia go od tego, co pod tą samą nazwą pojawiło się na zachodzie. Spotyka się też skróty Sour D i SD. Osobną sprawą jest NYCD, czyli NYC Diesel — to inna linia, wyprowadzona w Amsterdamie, często z Sour Diesel mylona.

Czy każda nazwa z członem „diesel” oznacza pokrewieństwo?

Nie. Człon jest wolny i każdy może go dopisać, bo nazwy odmian konopi nie podlegają urzędowej kontroli. Jego obecność świadczy przede wszystkim o przynależności do konwencji nazewniczej odsyłającej do paliw i mechaniki; o rodowodzie mówi tyle, ile mówi zapis w opisie sprzedawcy, czyli niewiele.

Materiał ma charakter informacyjny i encyklopedyczny. Nie stanowi porady medycznej ani zachęty do stosowania. Medyczna marihuana jest w Polsce dostępna wyłącznie na receptę, a o doborze produktu decyduje lekarz prowadzący.