Sour Apple

Sour Apple to hybryda z przewagą sativy, wywodzona z krzyżówki Sour Diesel z Cinderellą 99. Nazwa składa się z dwóch członów, z których każdy należy do innego porządku: pierwszy mówi o rodowodzie, drugi o zapachu. Trzeci porządek dokłada wariant nazwy krążący po katalogach — Sour Apple IBL — i to on jest w tym haśle najciekawszy.

Sour Apple w pigułce

„Sour” nie mówi o smaku, tylko o rodzinie

Przedrostek „sour” — kwaśny — działa w katalogu inaczej niż nazwy owocowe. Nie zapowiada konkretnego owocu ani wrażenia smakowego, tylko przynależność do jednej gałęzi rodowodu: linii wywodzącej się z Chemdawg przez Sour Diesel.

Charakterystyczna dla tej gałęzi jest ostra, chemiczna woń bliższa rozpuszczalnikowi niż owocom, którą w opisach od dziesięcioleci nazywa się „kwaśną”. Nazwa jest zresztą myląca podwójnie: kwaśność to kategoria smakowa, wymagająca kwasów na języku, a tutaj chodzi wyłącznie o wrażenie węchowe. Nikomu nie udało się dotąd sprowadzić go do jednego związku — jest złożeniem, którego oznaczenia terpenowe nie oddają.

W nazwie Sour Apple mamy więc dwa poziomy informacji: „sour” mówi o rodowodzie, „apple” o wrażeniu zapachowym. Ta konstrukcja — człon rodowy plus człon sensoryczny — powtarza się w całej gałęzi: Sour Dubb, Sour Tangie, Sour Kush. Kolejność jest przy tym stała i nieprzypadkowa: pierwszy człon lokalizuje w rodzinie, drugi opisuje egzemplarz.

IBL — trzy litery, które obiecują wyrównanie

Wariant nazwy Sour Apple IBL jest w obiegu równie często co sama Sour Apple, a skrót ma znaczenie ścisłe, choć bywa używany swobodnie. IBL to inbred line — linia wsobna, czyli taka, w której hodowca przez wiele pokoleń kojarzył rośliny blisko spokrewnione, aż osobniki przestały różnić się między sobą.

Mechanizm jest podstawowy dla genetyki. Każda roślina ma dwie kopie każdego genu, po jednej od strony matecznej i ojcowskiej. Gdy kopie są różne, część cech pozostaje ukryta i wychodzi dopiero w następnym pokoleniu — dlatego siewki potrafią się różnić od siebie i od rodziców. Kojarzenie blisko spokrewnionych roślin z pokolenia na pokolenie zwiększa udział par identycznych; przy każdym takim kroku udział roślin różnokopiowych w populacji spada mniej więcej o połowę. Po kilkunastu pokoleniach linia jest w większości pozycji jednorodna i zaczyna „rozmnażać się wiernie”: potomstwo wygląda jak rodzic.

Za tę powtarzalność płaci się jednak konkretną cenę, znaną w hodowli roślin od ponad stu lat jako depresja wsobna. Razem z cechami pożądanymi utrwalają się warianty niekorzystne, które w populacji zmieszanej były przykryte przez drugą kopię genu. Linie wsobne bywają przez to słabsze i wolniejsze od swoich mieszańcowych przodków — i właśnie dlatego w hodowli roślin uprawnych linie wsobne najczęściej są narzędziem, a nie produktem końcowym: wyprowadza się je po to, by skrzyżować dwie z nich i dostać wyrównane pokolenie F1.

W katalogach konopnych skrót IBL bywa tymczasem doklejany do nazwy bez podania liczby pokoleń, metody selekcji ani choćby roku rozpoczęcia prac. Traktujmy go zatem jako deklarację zamiaru, a nie poświadczenie — przy odmianie, której hodowca w ogóle nie jest ustalony, trudno o inny wniosek.

Genetyka i rodowód

Stronę pierwszą stanowi Sour Diesel — jedna z najważniejszych linii wschodniego wybrzeża, wywodząca się z Chemdawg 91. Wnosi charakter zapachowy całej rodziny oraz smukłą, wydłużoną sylwetkę kwiatostanu.

Stronę drugą Cinderella 99, hybryda znana ze słodko-owocowego profilu, wyprowadzona z materiału Jack Herer. To ona odpowiada za warstwę owocową na wierzchu. Podział na indicę i sativę opisuje pochodzenie hodowlane rośliny, a nie sposób, w jaki wpływa ona na organizm.

Farnezen i nuta jabłka, która ucieka

Profil prowadzi limonen, o woni znanej ze skórki cytryny i pomarańczy, za nim kariofilen, dalej mircen i terpinolen. Żaden z nich nie pachnie jabłkiem, a jednak nuta jabłkowa w opisach tej odmiany wraca uparcie.

Związkiem, do którego odsyła się najczęściej, jest farnezen — seskwiterpen obecny w powłoce woskowej skórki jabłek, gdzie stanowi jeden z głównych składników lotnych. To on odpowiada za woń jabłka „od strony skórki”, a nie miąższu. Farnezen ma dwie cechy, które tłumaczą, dlaczego ta nuta zachowuje się w opisach tak kapryśnie.

Po pierwsze, jest seskwiterpenem — cząsteczką półtora raza większą od monoterpenów pokroju limonenu, a więc znacznie mniej lotną. W kolejności, w jakiej zapach dociera do nosa, związki cięższe pojawiają się później i słabiej; jabłkowość siedzi więc pod spodem, a nie na wierzchu, i wychodzi dopiero, gdy warstwa cytrusowa się ulotni.

Po drugie, farnezen łatwo się utlenia — w przechowalniach jabłek jest to zjawisko dobrze opisane, bo produkty jego utleniania odpowiadają za powierzchniowe brązowienie skórki po długim leżakowaniu. Ta sama nietrwałość działa w suszonym materiale roślinnym: nuta jabłkowa należy do tych, które w opisie sporządzonym po kilku miesiącach po prostu znikają. Dodajmy, że w oznaczeniach terpenowych farnezen bywa w ogóle nieujmowany — standardowe zestawy obejmują kilkanaście najczęstszych związków, a on do nich zwykle nie należy.

Kolejność, w jakiej dociera profil

Otwarcie jest kwaśno-jabłkowe, z wyraźną warstwą chemiczną pod spodem — najczystszy przykład tego, jak gałąź „sour” łączy słodycz z ostrością. Po rozkruszeniu kwiatostanu ostrość wysuwa się na pierwszy plan i przykrywa owocowość. W parze po waporyzacji kwaśność prowadzi, a jabłkowy akcent wraca dopiero na wykończeniu — zgodnie z tym, czego można się spodziewać po związku o niskiej lotności.

Smukły zarys po stronie Sour Diesel

Kwiatostany są wydłużone i smukłe, o jasnozielonej barwie, z liśćmi przykwiatowymi wąskimi i długo zaostrzonymi — sylwetka dziedziczona po stronie Sour Diesel, wyraźnie różna od krępych form afgańskich. Poszczególne piętra kwiatowe dają się rozróżnić z zewnątrz, co przy formach o rodowodzie afgańskim zdarza się rzadko.

Pytania, które wracają przy tej nazwie

Co oznacza „sour” w nazwach odmian?

Przynależność do gałęzi wywodzącej się z Chemdawg przez Sour Diesel, o charakterystycznym ostrym profilu zapachowym. To człon rodowodowy, nie smakowy — i nie odnosi się do kwaśności w rozumieniu smakowym, bo ta wymagałaby kwasów na języku.

Czy Sour Apple IBL to inna odmiana?

To ta sama nazwa z dopiskiem oznaczającym linię wsobną, czyli wielopokoleniowo wyrównaną. Ponieważ nikt nie podaje liczby pokoleń ani metody selekcji, dopisek pozostaje deklaracją, a nie poświadczeniem.

Skąd bierze się jabłkowa nuta w konopiach?

Najczęściej wskazuje się farnezen, seskwiterpen z powłoki woskowej skórki jabłek. Jest mało lotny i łatwo się utlenia, więc w profilu siedzi pod spodem i szybko zanika — a standardowe oznaczenia terpenowe zwykle go nie obejmują.

Nota redakcyjna

Hodowca odmiany nie jest ustalony, a rodowód podawany jest zgodnie, choć bez dokumentacji krzyżowania. Pod tą samą nazwą funkcjonuje w obiegu materiał o innym pochodzeniu — nazwa nie jest tu identyfikatorem linii. Udziału farnezenu w profilu Sour Apple nikt nie oznaczył; przypisanie nuty jabłkowej temu związkowi jest wnioskiem z chemii zapachu owocu, a nie wynikiem badania tej odmiany. Podział na indicę i sativę opisuje pochodzenie hodowlane rośliny, a nie sposób, w jaki wpływa ona na organizm.

Zestawienie ma charakter informacyjny i encyklopedyczny. Nie stanowi porady medycznej ani zachęty do stosowania. Medyczna marihuana jest w Polsce dostępna wyłącznie na receptę.