Solomatic CBD

Solomatic CBD to pozycja z holenderskiej hodowli Royal Queen Seeds, w której nazwie zapisano dwie rzeczy naraz: chemotyp i sposób, w jaki roślina przechodzi do fazy generatywnej. Oba człony odsyłają do pojęć, które w katalogach odmian pojawiają się stale, a rzadko bywają wyjaśniane — i to właśnie one, a nie rodowód, są tu najciekawsze.

Trzy chemotypy konopi

Botanicy dawno zauważyli, że podział konopi według wyglądu — na formy indyczne i satywowe — nie mówi nic o ich chemii. Dwie rośliny o identycznym pokroju, ulistnieniu i barwie mogą mieć zupełnie różne profile związków, a dwie skrajnie różne morfologicznie mogą mieć profile bliźniacze. Dlatego w latach siedemdziesiątych Ernest Small i H. D. Beckstead zaproponowali osobną klasyfikację, opartą wyłącznie na proporcji dwóch głównych kannabinoidów.

Wyróżnia ona trzy układy, nazywane chemotypami:

• chemotyp I — w profilu wyraźnie przeważa THC. To układ typowy dla zdecydowanej większości odmian opisywanych w tym katalogu.
• chemotyp II — oba główne kannabinoidy występują w porównywalnej proporcji. Układ pośredni, w hodowli rzadszy, bo trudniejszy do ustabilizowania w potomstwie.
• chemotyp III — przeważa w nim CBD. Tu — zgodnie z drugim członem nazwy — lokują opisywaną linię materiały hodowcy, obok takich pozycji jak ACDC czy Charlotte’s Web.

Podział ma solidne podstawy genetyczne. Za to, który kannabinoid przeważa, odpowiada w uproszczeniu jeden układ genów kodujących enzymy przekształcające wspólny prekursor: w zależności od tego, który wariant jest aktywny, ta sama roślina prowadzi przemianę w jedną albo w drugą stronę. Dlatego chemotyp dziedziczy się w sposób przewidywalny, a hodowca może go celowo utrwalać — czego o pokroju czy zapachu, zależnych od wielu genów naraz, powiedzieć się nie da.

Człon „-matic”, czyli skrót od automatu

Drugi człon nazwy to skrócone automatic. W katalogach nasiennych oznacza on linię automatycznie kwitnącą i pojawia się w kilkunastu wariantach — jako przyrostek, przedrostek albo osobne słowo obok nazwy głównej. Sam w sobie nie mówi nic o rodowodzie, o profilu zapachowym ani o pochodzeniu hodowlanym: opisuje wyłącznie sposób, w jaki roślina przechodzi z fazy wzrostu do fazy generatywnej.

Pierwszy człon, Solo, hodowca pozostawia bez wyjaśnienia — i tak jest z większością nazw własnych w tym katalogu.

Fitochrom, czyli jak roślina mierzy noc

Konopie należą do roślin dnia krótkiego. To określenie jest jednak mylące, bo w rzeczywistości rośliny takie mierzą nie długość dnia, lecz długość nieprzerwanej ciemności. Wystarczy przerwać noc krótkim błyskiem światła, żeby roślina „przeliczyła” ją jako dwie krótsze i pozostała w fazie wzrostu — klasyczny eksperyment, który rozstrzygnął tę kwestię w fizjologii roślin.

Pomiaru dokonuje fitochrom — barwnik białkowy występujący w dwóch odwracalnych formach. Światło czerwone przestawia go w jedną formę, daleka czerwień i ciemność powoli w drugą. Roślina odczytuje więc proporcję obu form nagromadzoną przez noc i na tej podstawie „wie”, jaka jest pora roku. Ten sam mechanizm odpowiada za kiełkowanie nasion wielu gatunków i za wydłużanie pędów w cieniu.

Odmiany automatyczne działają inaczej: są neutralne wobec fotoperiodu. Zawiązują kwiaty po osiągnięciu określonego stadium rozwoju — liczonego węzłami, nie godzinami ciemności — niezależnie od tego, o której zapada zmrok. Cecha ta jest dziedziczna i recesywna, więc w krzyżówce z linią fotoperiodyczną ujawnia się dopiero w kolejnych pokoleniach.

Skąd bierze się automatyzm: Cannabis ruderalis

Neutralność wobec fotoperiodu konopie zawdzięczają Cannabis ruderalis — dziko rosnącej formie z Azji Środkowej, dorzecza Wołgi i Syberii, opisanej w latach dwudziestych XX wieku przez rosyjskiego botanika Dmitrija Janiszewskiego. Dziś traktuje się ją zwykle nie jako odrębny gatunek, lecz jako podgatunek albo formę ekologiczną.

Jej cechy są zestawem przystosowań do krótkiego lata na wysokich szerokościach geograficznych. Roślina jest drobna, o pojedynczym pędzie głównym i skąpym rozgałęzieniu, o wąskich listkach zebranych zwykle po trzy do pięciu. Nasiona ma niewielkie, z wyraźną obrączką u nasady, i — w odróżnieniu od form uprawnych — osypuje je samoczynnie, co jest cechą roślin dziko żyjących, utraconą w toku udomowienia. Najważniejsze jest jednak to, że nie czeka na wydłużenie nocy: tam, gdzie rośnie, czekanie oznaczałoby brak nasion przed pierwszymi przymrozkami.

To trzeci człon obok indiki i sativy, o których podziale piszemy przy każdej odmianie w tym katalogu. W odróżnieniu od tamtych dwóch wnosi jednak cechę łatwo sprawdzalną: albo roślina zawiązuje kwiaty niezależnie od pory roku, albo nie. Przez dziesięciolecia ruderalis nie był przedmiotem pracy hodowlanej i uchodził za materiał bezwartościowy — dopiero potrzeba skrócenia cyklu przywróciła mu miejsce w rodowodach.

Limonen na czele profilu

Profil terpenowy prowadzi limonen — monoterpen odpowiadający za zapach skórki cytryny, pomarańczy i grejpfruta, jeden z najczęściej spotykanych związków lotnych w świecie roślin. Towarzyszą mu mircen (ziemisty, z chmielu i liścia laurowego), pinen (woń igliwia, najpowszechniejszy terpen w przyrodzie) i kariofilen (nuta pieprzowa, ta sama co w pieprzu czarnym i goździkach).

Zapach całości jest cytrynowy i ziołowy, z sosnowym tłem i wyczuwalną słodyczą — wyraźnie jaśniejszy niż w większości linii tego chemotypu, które zwykle mają profil ziemisty. Po rozkruszeniu kwiatostanu ziołowość wychodzi mocniej, a w parze z waporyzatora cytrus utrzymuje się najdłużej.

Pokrój i ulistnienie

Po stronie ruderalis odmiana dziedziczy sylwetkę zwięzłą i wyraźnie osiową: pęd główny dominuje nad bocznymi, rozgałęzienie jest skąpe, a odcinki międzywęźli krótkie. Liść jest dłoniasto złożony, o listkach wąskich i lancetowatych, w mniejszej liczbie niż u form uprawnych — to najczytelniejszy ślad udziału dzikiej formy w rodowodzie.

Kwiatostany są średniej wielkości, zielone, o niewielkich liściach przykwiatowych i rdzawych znamionach słupków, które przechodzą w tę barwę z początkowej bieli. Antocyjanów ta linia zwykle nie ujawnia — barwa pozostaje zielona nawet przy chłodnych nocach, bez fioletowych przebarwień znanych z gałęzi Purple.

Dwa pytania o automaty

Co oznacza, że odmiana jest automatycznie kwitnąca?

Że zawiązuje kwiaty po osiągnięciu określonego stadium rozwoju, a nie w reakcji na wydłużenie nocy. Cecha pochodzi od podgatunku Cannabis ruderalis i dziedziczy się recesywnie.

Czym jest Cannabis ruderalis?

Dziko rosnącą formą konopi z Azji Środkowej, dorzecza Wołgi i Syberii, przystosowaną do krótkiego lata na wysokich szerokościach geograficznych: drobną, wąskolistną i samoczynnie osypującą nasiona.

Nota redakcyjna

Rodowód podajemy za materiałami hodowcy; dokumentacji pozwalającej go zweryfikować nie ma. Klasyfikacja chemotypowa i opis fizjologii fotoperiodu pochodzą z literatury botanicznej, nie z materiałów handlowych. Status taksonomiczny Cannabis ruderalis pozostaje sporny — część autorów traktuje ją jako odrębny gatunek, część jako podgatunek konopi siewnych, a część jako formę ekologiczną, i zaznaczamy to zamiast rozstrzygać. Opis pokroju i ulistnienia dotyczy cech typowych dla linii.

Zestawienie ma charakter informacyjny i encyklopedyczny. Nie stanowi porady medycznej ani zachęty do stosowania.