Gelatti

Gelatti to hybryda z krzyżówki Gelato i Biscotti. Ciekawe jest w niej nie to, że nazwa powstała ze sklejenia nazw obojga rodziców, ale to, że oboje rodzice pochodzą z tej samej rodziny hodowlanej — i że jest to w tej gałęzi reguła, nie wyjątek.

W skrócie: w obiegu funkcjonuje jako Gelatti, rzadziej Gelotti; autorstwa krzyżówki nikt nie potwierdził, a materiały wskazują jedynie krąg hodowlany związany z Connected i Cookies. Rodowód to Gelato × Biscotti, proporcje pochodzenia zbliżone do połowy na połowę, profil zapachowy prowadzą kariofilen i limonen, w tle humulen i linalol.

Nazwa jako skrócony zapis rodowodu

Gelatti należy do najmłodszej warstwy nazewnictwa konopnego — takiej, w której nazwa koduje pochodzenie zamiast obiecywać wrażenie. Zamiast wymyślać nowe słowo, hodowca skleja nazwy rodziców i dostaje oznaczenie, które samo mówi, skąd roślina się wzięła.

Reklama

Rozwiązanie jest wygodne dla czytelnika i wygasa samo. Przy trzecim i czwartym pokoleniu krzyżowań takie sklejki przestają być wymawialne, a hodowcy wracają do nazw handlowych bez żadnego związku z pochodzeniem — i wtedy rodowodu trzeba znów szukać poza nazwą. Zapis Gelotti, spotykany w części materiałów, odnosi się do tej samej linii i jest wyłącznie wariantem ortograficznym.

Krzyżowanie w obrębie jednej rodziny

Obie strony rodowodu Gelatti wywodzą się z Girl Scout Cookies. Gelato jest pochodną Sunset Sherbert i Thin Mint Cookies, Biscotti — jednego z ponumerowanych fenotypów Gelato połączonego z South Florida OG. Gelatti nie jest więc krzyżówką dwóch odległych linii, tylko połączeniem dwóch gałęzi tego samego drzewa.

W hodowli roślin taki zabieg nazywa się krzyżowaniem wsobnym i robi się go świadomie, dla jednego efektu: zagęszczenia cech, które już w rodzinie są. Im bliżej spokrewnieni rodzice, tym mniejszy rozrzut w potomstwie, a więc tym większa szansa, że siewki będą do siebie podobne i że pożądana cecha — tu profil zapachowy — powtórzy się w większości z nich.

Cena jest jednak realna i dobrze opisana w genetyce populacyjnej. Każde takie krzyżowanie zawęża pulę genetyczną: maleje liczba wariantów, z których hodowca może w kolejnym pokoleniu wybierać, a rośnie udział genów odziedziczonych po tym samym przodku po obu stronach rodowodu. Skutek widać w całej gałęzi deserowej — dziesiątki nazw, które brzmią jak osobne odmiany, opierają się w praktyce na bardzo wąskim materiale wyjściowym.

Stąd bierze się też zjawisko, na które narzeka samo środowisko hodowlane: kolejne premiery różnią się od siebie coraz mniej, a różnice, które kiedyś odróżniały linie, sprowadzają się do niuansów w profilu terpenowym. Gelatti jest tego dobrym przykładem — jej odrębność wobec obojga rodziców jest wyraźna w opisie, a subtelna w materiale.

Co wnosi każda ze stron

Gelato wnosi warstwę kremową i słodką oraz charakterystyczne dla tej linii wybarwienie przylistków. Biscotti dokłada spód ciemniejszy, ziemisto-paliwowy, a także ciemniejszą zieleń ulistnienia i krótsze międzywęźla.

Ponieważ obie linie ciągną w podobnym kierunku, potomstwo jest wyrównane — i to jest właśnie praktyczna korzyść z krzyżowania wewnątrzrodzinnego. Rozrzut fenotypowy w partii Gelatti jest mniejszy niż w krzyżówkach łączących linie odległe, gdzie siewki z jednego opakowania nasion potrafią różnić się między sobą tak, że trudno uwierzyć we wspólne pochodzenie.

Skład

Profil prowadzi kariofilen — terpen o zapachu pieprzowym i korzennym, ten sam, który odpowiada za ostrość pieprzu czarnego, a w przyrodzie występuje także w goździkach i w liściach bazylii. Jako jedyny z popularnych terpenów ma w cząsteczce pierścień cyklobutanowy, co czyni go strukturalnie nietypowym na tle pozostałych.

Drugą pozycję zajmuje limonen, nadający nutę cytrusową i obecny w skórkach cytryny oraz pomarańczy. W tle wyczuwalne są humulen, znany z szyszek chmielu, oraz linalol, ten sam związek, który odpowiada za zapach lawendy i kolendry.

Aromat i smak

Otwarcie jest słodkie i kremowe, bliskie linii Gelato, ale z wyraźniejszą warstwą paliwową pod spodem — to wkład Biscotti.

Po rozkruszeniu ziemistość wysuwa się na pierwszy plan. W parze po waporyzacji słodycz prowadzi, a pieprzność zostaje w tle do końca.

Pokrój, ulistnienie i barwa

Roślina buduje sylwetkę raczej krępą, o krótkich międzywęźlach i licznych pędach bocznych wyrastających z dolnej części łodygi — to układ typowy dla całej rodziny Cookies i przekazywany w niej z pokolenia na pokolenie.

Liść dłoniasty ma zwykle siedem do dziewięciu listków, wąskich i ciemnozielonych, o wyraźnie ząbkowanym brzegu; ciemna zieleń pochodzi po stronie Biscotti. Kwiatostany rozkładają się wzdłuż pędu, a nie skupiają wyłącznie w jego górnej partii.

U części siewek na przylistkach pojawiają się przebarwienia fioletowe. Odpowiadają za nie antocyjany, których wytwarzanie jest cechą dziedziczną, ale ujawnia się dopiero przy odpowiednio dużej różnicy temperatur między dniem a nocą — dlatego dwie rośliny z tej samej partii mogą wyglądać zupełnie inaczej, nie różniąc się genetycznie.

Nota redakcyjna

Autorstwo krzyżówki nie jest udokumentowane — podajemy krąg hodowlany, nie nazwisko. Zapis „Gelotti” spotykany w obiegu odnosi się do tej samej linii. Opis pokrewieństwa rodziców opiera się na rodowodach deklarowanych przez hodowców i nie był weryfikowany badaniem genetycznym.

Podział na indicę i sativę opisuje pochodzenie hodowlane rośliny, a nie sposób, w jaki wpływa ona na organizm.

Zestawienie ma charakter informacyjny i encyklopedyczny. Nie stanowi porady medycznej ani zachęty do stosowania.