Girl Scout Cookies i Związek Skautek — spór o nazwę

Nazwa Girl Scout Cookies jest zapożyczeniem wprost od amerykańskiego Związku Skautek — Girl Scouts of the USA — który od 1917 roku finansuje swoją działalność sprzedażą ciastek pod tym właśnie oznaczeniem. Odmiana z rejonu Zatoki San Francisco przejęła je około 2011 roku, a w 2014 organizacja zaczęła kierować do sprzedawców w Kalifornii i Kolorado wezwania do zaprzestania używania nazwy. Sprawa nigdy nie trafiła do sądu: adresaci ustąpili w ciągu kilku dni, a rynek przeszedł na skrót GSC, zanim ktokolwiek zdążył złożyć pozew.

To spór, który w aktach sądowych nie istnieje. Nie ma sygnatury, nie ma wyroku, nie ma ugody z harmonogramem wygaszania marki. Jest za to zmiana nazwy produktu, która w ciągu dwóch lat objęła cały kontynent — i właśnie dlatego ta historia jest ciekawsza od spraw, które skończyły się na sali rozpraw. Pokazuje, ile da się osiągnąć samą korespondencją, kiedy druga strona nie ma czym odpowiedzieć.

Skąd wzięła się nazwa Girl Scout Cookies i kiedy zaczęła przeszkadzać

Odmiana Girl Scout Cookies pojawiła się w rejonie Zatoki San Francisco na przełomie pierwszej i drugiej dekady tego wieku — najczęściej podawana data to okolice 2010–2011 roku. Za nazwą stoi środowisko hodowlane znane jako Cookie Family, wiązane z Gilbertem Milamem juniorem (występującym jako Berner), z hodowcą podpisującym się Jai oraz z Mario Guzmanem, znanym jako Sherbinski. Rodowód podaje się zwykle jako połączenie OG Kush i południowoafrykańskiej linii Durban Poison, ale schemat krzyżowania nigdy nie został przez autorów opublikowany, a relacje się różnią — część źródeł dokłada trzeci składnik, część mówi o pokoleniu pośrednim linii Durban. Ta niepewność jest w tej branży regułą, nie wyjątkiem, i warto o niej pamiętać, ilekroć rodowód podawany jest z pozorną precyzją.

Nazwa różni się jednak od reszty deserowej rodziny w sposób, który okazał się rozstrzygający. Gelato to włoskie słowo oznaczające lody, „wedding cake” to po prostu tort weselny, a „sherbert” to rodzaj mrożonego deseru — wszystko to są wyrażenia rodzajowe, których nikt nie posiada. „Girl Scout Cookies” nie jest wyrażeniem rodzajowym. To pełna nazwa istniejącego produktu, sprzedawanego nieprzerwanie od stu lat przez jedną konkretną organizację, która ma na nią zarejestrowane oznaczenia. Zapożyczenie nie było metaforą ani aluzją; było przeniesieniem gotowej nazwy handlowej na inny towar.

Co więcej, zapożyczenie poszło o piętro dalej. Poszczególne fenotypy odmiany nazwano od konkretnych wypieków z oferty skautek — najgłośniej Thin Mint, czyli od miętowego ciastka, które w Stanach jest najlepiej sprzedającą się pozycją całego programu. Obok funkcjonowały określenia Platinum i Forum Cut, odsyłające już nie do ciastek, lecz do miejsc, gdzie te odmiany krążyły. Rynek sięgnął więc nie po jedno słowo, tylko po całe gniazdo nazw, a każda z nich miała po drugiej stronie właściciela.

Przez pierwsze dwa, trzy lata nazwa żyła w kalifornijskim obiegu, który działał w prawnej szarej strefie i był mało widoczny z zewnątrz. Zmieniło to 1 stycznia 2014 roku, kiedy w Kolorado ruszyła legalna sprzedaż rekreacyjna. Nazwy odmian przeniosły się z zamkniętych list na witryny sklepów, do cenników wywieszanych na ulicy i do relacji ogólnokrajowych mediów, które zjechały do Denver opisywać nowy rynek. Właściciel znaku towarowego reaguje na widoczność, a nie na samo istnienie — i to jest pierwszy mechanizm, który tę sprawę uruchomił.

Związek Skautek i ciastka, które są jego budżetem

Girl Scouts of the USA założyła 12 marca 1912 roku w Savannah w stanie Georgia Juliette Gordon Low, zbierając osiemnaście dziewcząt na pierwsze spotkanie organizacji nazwanej wtedy jeszcze Girl Guides. Rok później nazwa zmieniła się na Girl Scouts. Dziś jest to organizacja pożytku publicznego działająca przez sieć ponad stu regionalnych rad, z których każda ma własną strukturę i własną obsługę prawną — ten szczegół okaże się istotny, bo wezwania z 2014 roku wychodziły z dwóch różnych poziomów tej struktury.

Sprzedaż ciastek zaczęła się w 1917 roku w Muskogee w Oklahomie, gdzie drużyna Mistletoe upiekła je samodzielnie i sprzedawała w stołówce miejscowego liceum. W 1922 roku czasopismo „The American Girl” opublikowało przepis Florence E. Neil wraz z rachunkiem: składniki na sześć tuzinów miały kosztować kilkadziesiąt centów, a sugerowana cena sprzedaży wynosiła 25–30 centów za tuzin. W 1934 roku rada z okolic Filadelfii jako pierwsza sprzedała ciastka wypiekane komercyjnie, a w 1936 organizacja zaczęła licencjonować piekarnie na poziomie krajowym. Ten rok jest w tej historii ważniejszy, niż się wydaje: od niego nazwa przestała być określeniem domowego wypieku, a stała się oznaczeniem licencjonowanego towaru.

Skala dzisiejsza tłumaczy resztę. Program obraca rocznie liczbą pudełek liczoną w setkach milionów, a przychody podawane są zwykle w okolicach ośmiuset milionów dolarów rocznie. Wypiekiem zajmują się dwie licencjonowane piekarnie, ABC Bakers i Little Brownie Bakers, co jest powodem, dla którego to samo ciastko bywa w różnych stanach sprzedawane pod dwiema nazwami. Pieniądze zostają w radach regionalnych i drużynach. Organizacja przedstawia to przedsięwzięcie jako największy na świecie program przedsiębiorczości prowadzony przez dziewczęta i nie jest to marketingowa przesada — dla znacznej części rad jest to główne źródło finansowania.

Z tego wynika, dlaczego reakcja była nieunikniona. Nazwa nie jest tu ozdobnikiem na koszulce ani sentymentalnym symbolem. Jest narzędziem zbiórki prowadzonej przez nieletnich, twarzą w twarz, na chodniku przed supermarketem. Szkoda z cudzego użycia nie jest w takim układzie abstrakcyjna: wystarczy, że część dorosłych zacznie kojarzyć to wyrażenie z czymś innym, a spada skuteczność akcji, na której opiera się budżet. Osobno zarejestrowane są przy tym nazwy poszczególnych wypieków — Thin Mints, Tagalongs, Samoas, Trefoils, Do-si-dos — czyli dokładnie ten zbiór, z którego rynek zaczerpnął określenia fenotypów.

Trzy źródła siły jednego znaku towarowego

Pozycja negocjacyjna organizacji w 2014 roku była nieporównanie lepsza niż pozycja przeciętnego właściciela marki, który odkrywa swoje słowo na cudzej etykiecie. Składały się na to trzy rzeczy naraz i dopiero razem tłumaczą, dlaczego nikt nie próbował się stawiać.

• Karta nadana przez Kongres. W 1950 roku Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił dla organizacji federalną kartę (ustawa publiczna 81-960, dziś skodyfikowana w tytule 36 Kodeksu Stanów Zjednoczonych). Jeden z jej przepisów przyznaje Związkowi wyłączne prawo do emblematów, odznak, oznaczeń oraz słów i wyrażeń, które organizacja przyjęła. To podstawa niezależna od zwykłego prawa znaków towarowych — obok Związku mają ją nieliczne podmioty, między innymi Amerykański Czerwony Krzyż, skauci i komitet olimpijski.
• Renoma i szarganie dobrego imienia. Federalna ochrona przed rozmyciem znaku wymaga, by znak był rozpoznawalny dla ogółu odbiorców w kraju, a nie tylko w branży. Ten próg Związek przechodzi bez dyskusji. Druga postać rozmycia, czyli szarganie renomy, wymaga wykazania, że skojarzenie obciąża znak — i tutaj dowód jest właściwie zawarty w samym zestawieniu: oznaczenie programu prowadzonego przez dzieci zostało powiązane z substancją nielegalną w prawie federalnym. Żadne badanie odbiorców nie było potrzebne.
• Program licencyjny. Związek udziela licencji na swoje oznaczenia producentom towarów konsumenckich, prowadzi więc realną działalność licencyjną, którą cudze użycie podkopuje wprost. Pismo do kalifornijskiego sprzedawcy podpisał zresztą nie zewnętrzny pełnomocnik procesowy, tylko dyrektor do spraw licencji Brian Crawford — i to jest wymowne, bo sprawę potraktowano jako kwestię licencyjną, nie procesową.

Argumentacja pisma sprowadzała się do jednego zdania: wyłącznie organizacja może licencjonować, firmować albo sponsorować produkt noszący jej nazwę, a sugerowanie takiego poparcia w kontekście nielegalnej używki jest niedopuszczalne. To sformułowanie nie jest przypadkowe. Zarzut fałszywego sugerowania poparcia i zarzut rozmycia przez szarganie renomy buduje się dokładnie z takiego zdania, więc adresat dostawał w istocie zapowiedź pozwu z gotowym uzasadnieniem.

Po drugiej stronie nie było niczego symetrycznego. Sprzedawca konopi w Stanach nie mógł wówczas uzyskać federalnej rejestracji znaku dla towaru, którym handlował, bo rejestracja wymaga używania oznaczenia w obrocie zgodnym z prawem — nie miał więc ani własnego prawa wyłącznego, ani podstawy do powództwa wzajemnego, ani nawet czegoś, co dałoby się położyć na stole w rozmowie ugodowej.

Rok 2014 miesiąc po miesiącu

Chronologia jest krótka i mieści się w jednym roku kalendarzowym. Warto ją prześledzić z datami, bo dobrze widać w niej, jak jedna sprawa wywołała drugą.

• 1 stycznia 2014. W Kolorado rusza legalna sprzedaż rekreacyjna. Nazwy odmian trafiają na publiczne witryny i do relacji prasowych z całych Stanów.
• Luty 2014. Trzynastoletnia Danielle Lei sprzedaje ciastka przed wejściem do punktu The Green Cross w San Francisco i w dwie godziny znajduje nabywców na sto kilkanaście pudełek. Historia obiega kraj. Rada z północnej Kalifornii odpowiada, że o miejscu sprzedaży decydują drużyna i rodzice; rada z Kolorado oświadcza publicznie, że u niej ciastek przed takimi punktami sprzedawać nie wolno.
• Luty–kwiecień 2014. Wątek miejsca sprzedaży nie dotyczy jeszcze nazwy odmiany, ale ustawia całą sprawę: aparat prawny i prasowy organizacji zostaje skierowany na temat konopi, a dziennikarze zaczynają dopytywać o zbieżność nazw, którą wcześniej traktowano jako branżową ciekawostkę.
• Przełom maja i czerwca 2014. Związek kieruje wezwanie do zaprzestania używania nazwy do punktu Buds and Roses w dzielnicy Studio City w Los Angeles. O piśmie wiadomo z relacji prasy lokalnej z czerwca; podpisał je dyrektor do spraw licencji.
• Czerwiec 2014. Adresat ustępuje w ciągu kilku dni. Produkt w ofercie zmienia nazwę na Platinum Cookies, czyli na określenie znanego fenotypu tej samej odmiany, pozbawione dwóch spornych słów. Nie było negocjacji ani odpowiedzi prawnej.
• 2014, Kolorado. Równolegle pojawiają się doniesienia o wezwaniach kierowanych do sprzedawców w Denver. Tu dokumentacja jest wyraźnie słabsza niż w wątku kalifornijskim: nie ma nazwiska adresata, nie opublikowano treści pisma, a relacje mówią raczej o kontaktach rady z punktami sprzedaży niż o sformalizowanym wezwaniu. Warto to powiedzieć wprost, zamiast dopisywać sprawie symetrii, której źródła nie potwierdzają.
• 2014–2016. Nie zapada żaden pozew. Nie powstaje sygnatura. W federalnym rejestrze spraw nie ma śladu po tym sporze — mimo że nazwa krąży dalej w tysiącach ofert w całym kraju.

Najciekawsze w tym zestawieniu jest to, czego w nim nie ma. Nie ma decyzji żadnego organu, nie ma oceny prawnej dokonanej przez kogokolwiek poza pełnomocnikami jednej strony, nie ma nawet odpowiedzi na pismo. Wszystko, co się wydarzyło, wydarzyło się dlatego, że adresaci samodzielnie policzyli, ile kosztuje ustąpienie, a ile spór — i wynik tego rachunku był oczywisty, zanim ktokolwiek sięgnął po kodeks.

Dlaczego sprawa nigdy nie trafiła na wokandę

Wezwanie do zaprzestania nie jest postępowaniem. To list, którego skuteczność zależy wyłącznie od tego, jak adresat oceni własne położenie. W tej sprawie ocena była szybka i można ją rozłożyć na cztery elementy.

Adresat nie tracił niczego własnego

Buds and Roses był punktem sprzedaży, który oferował cudzą genetykę pod nazwą, której nie stworzył, nie posiadał i posiadać nie mógł. Koszt ustąpienia sprowadzał się do przedrukowania cennika i etykiety oraz wyjaśnienia stałym klientom, że chodzi o ten sam materiał. Dla porównania warto spojrzeć na spór o nazwę Gorilla Glue: tam pozwana spółka miała na nazwie zbudowaną firmę, sieć licencjobiorców i domenę, przebudowa marki kosztowała ją grubo ponad ćwierć miliona dolarów — i mimo takiej stawki również zawarła ugodę zamiast iść do wyroku. Skoro strona, która miała co tracić, ustąpiła, decyzja sprzedawcy detalicznego nie wymagała długiego namysłu.

Obrona kosztuje niezależnie od tego, kto ma rację

Amerykański proces cywilny wiąże się z obowiązkiem ujawnienia dokumentów, umów i danych o sprzedaży, a świadkowie odpowiadają pod przysięgą. Dla działalności legalnej w swoim stanie, lecz nielegalnej federalnie, oznaczało to w 2014 roku złożenie własnej dokumentacji do akt sądu federalnego. Sam ten rachunek wystarczał, żeby wybrać zmianę nazwy, i to niezależnie od tego, jak silne byłyby argumenty merytoryczne.

Powodowi też nie zależało na procesie

Ten element bywa pomijany, a jest kluczowy. Pozew oznaczałby publiczny dokument, w którym nazwa organizacji zajmującej się dziećmi stoi w jednym zdaniu ze słowem oznaczającym konopie, oraz serię nagłówków powtarzających to zestawienie przez kilka lat. Byłaby to dokładnie ta szkoda, której organizacja chciała uniknąć — tylko wywołana własnym działaniem i w skali nieporównanie większej niż cennik jednego punktu w Los Angeles. Ciche pismo osiąga cel i nie zostawia akt. Egzekucja, która w archiwach wygląda na słabą, w praktyce była skuteczna właśnie dlatego, że nie zostawiła śladu.

Kiedy druga strona się stawia, Związek idzie do sądu

Brak pozwu w tej sprawie nie wynikał z ostrożności ani z wątpliwości co do własnych praw. Dowodem jest inna sprawa: w listopadzie 2018 roku Girl Scouts of the USA pozwał amerykańskich skautów przed sądem federalnym w Nowym Jorku o wprowadzenie nazwy programu Scouts BSA, twierdząc, że użycie słowa „scouts” wobec dziewcząt wprowadza w błąd. Spór ciągnął się do 2022 roku, sąd rozstrzygnął go w trybie uproszczonym na niekorzyść Związku, uznając zebrane dowody pomyłek za niewystarczające, po czym strony zakończyły sprawę porozumieniem. Wniosek jest taki, że nieobecność sporu o odmianę w rejestrze spraw mówi coś o przeciwnikach, a nie o sile roszczenia.

To także wyjaśnia, dlaczego historia nazewnictwa odmian wygląda w archiwach ubogo. Sprawy, które trafiły do sądu, są wyjątkiem, a nie regułą. Reguła to korespondencja, o której świat dowiaduje się tylko wtedy, gdy adresat sam ją pokaże dziennikarzowi.

GSC, czyli skrót wymyślony przez rynek

Reakcja rynku nastąpiła szybciej, niż wymagałby tego jakikolwiek nakaz. Najpierw skrótu GSC zaczęli używać sprzedawcy w Kalifornii i Kolorado, potem przeszły na niego katalogi internetowe, aż wreszcie przyjęli go sami hodowcy w opisach nowych krzyżówek. Największy serwis katalogowy branży przemianował swoją stronę odmiany na GSC i przy tej nazwie została ona do dziś. Marka zbudowana przez Bernera wokół tej genetyki poszła tą samą drogą: porzuciła dwa sporne słowa i została po prostu Cookies, żeby po kilku latach stać się jednym z najbardziej rozpoznawalnych szyldów amerykańskiego rynku, z własnym sklepem otwartym w Los Angeles w 2018 roku.

Zwróćmy uwagę na proporcje. Pisma dotarły do garstki adresatów — jednego udokumentowanego i kilku prawdopodobnych. Nazwę zmieniły tysiące sprzedawców, z których żaden żadnego pisma nie dostał. To właśnie jest miara siły wezwania do zaprzestania w branży, w której odbiorca nie ma czym się bronić: list działa przede wszystkim na tych, którzy go nie otrzymali. Wystarczy, że jeden przypadek stanie się głośny, a reszta rynku wykonuje ruch prewencyjnie, bo koszt ustąpienia jest znikomy, a koszt bycia przypadkiem testowym — nieznany.

Sam skrót jest przy tym ciekawym obiektem prawnym. Prawo znaków towarowych zna sytuację, w której skrót narusza znak, jeśli odbiorcy odczytują go jako to samo oznaczenie — a nikt, kto kupował GSC, nie miał wątpliwości, od czego te trzy litery pochodzą. Związek jednak po skrót nie sięgnął i to również jest informacja. Celem nie było wymazanie wiedzy z głów kupujących, bo to cel nieosiągalny, tylko zdjęcie nazwy z witryny, z cennika i z nagłówka. Skrót ten cel realizował w stu procentach: wyrażenie chronione zniknęło z obrotu, choć odniesienie zostało.

Reakcja nie była przy tym powszechna. Europejskie katalogi nasienne i banki genetyki przez lata trzymały pełną nazwę, bo pisma wiązały wyłącznie swoich adresatów, a nazwa odmiany nie ma właściciela ani rejestru, w którym można by ją komukolwiek przypisać. Ta rozbieżność między amerykańską etykietą a europejskim opisem utrzymuje się do dziś i jest jednym z powodów, dla których jedna genetyka bywa opisywana pod dwiema nazwami w zależności od tego, po której stronie oceanu powstał opis.

Co się stało z nazwą i jej pochodnymi

W polskim internecie nazwa funkcjonuje w trzech postaciach naraz: jako pełne angielskie Girl Scout Cookies, jako skrót GSC oraz jako kalka „ciasteczka skautek” albo „ciastka harcerek”. Zapytania wpisywane do wyszukiwarek trzymają się przy tym formy pełnej, mimo że oficjalne katalogi dawno przeszły na skrót. Mechanizm jest prosty i powtarza się przy każdej wymuszonej zmianie nazwy: ludzie szukają tego, co usłyszeli pierwszy raz, a skrót nie cofa się do pamięci tych, którzy poznali rozwinięcie.

Osobno warto prześledzić potomstwo, bo dopiero ono pokazuje, jak nierówna była ta egzekucja. Odmiana okazała się jednym z najczęściej wykorzystywanych rodziców ostatniej dekady i jej człony nazewnicze rozeszły się po całej rodzinie — przy czym część z nich sięga po oznaczenia Związku równie bezpośrednio jak nazwa wyjściowa, a mimo to nikt ich nigdy nie zaczepił.

Nazwa	Skąd wzięty człon	Miejsce w rodowodzie	Czy sięga po oznaczenie Związku
Do-si-dos	figura z tańca kontredansowego, ale też nazwa konkretnego wypieku z oferty skautek	potomstwo odmiany wyjściowej skrzyżowane z linią Face Off OG	tak, i to wprost — nazwa ciastka jest zarejestrowana
Sunset Sherbert	rodzaj mrożonego deseru	potomstwo odmiany wyjściowej i linii Pink Panties	nie, wyrażenie rodzajowe
Gelato	włoskie słowo oznaczające lody	Sunset Sherbert połączony z fenotypem Thin Mint	nie, choć rodzic nosi nazwę ciastka
Wedding Cake	tort weselny	linia Animal Mints, wywodząca się z Animal Cookies	nie
GMO	żartobliwy skrót; krąży też pod nazwą Garlic Cookies	Chemdawg połączony z odmianą wyjściową	nie, samo „cookies” jest rodzajowe
Kush Mints	mięta oraz człon „kush”	podawana jako Animal Mints z Bubba Kush	nie, choć „Thin Mints” już tak
Mac 1	skrót od Miracle Alien Cookies	linia Alien Cookies	nie
Royal Cookies	człon „cookies” plus przedrostek europejskiego banku nasion	selekcja z linii wyjściowej	nie
Frosted Cherry Cookies	lukier i wiśnia dołożone do członu „cookies”	dalsze potomstwo tej samej rodziny	nie
Ice Cream Cake	tort lodowy	Wedding Cake połączony z Gelato numer 33	nie
Runtz	przekręcona nazwa cukierków innego producenta	wnuk odmiany wyjściowej przez Gelato	nie wobec Związku, ale wobec innego właściciela znaku

Z tego zestawienia wynika wniosek, który psuje obraz sprawnej egzekucji. Do-si-dos to nazwa wzięta prosto z oferty tej samej organizacji, obecna w katalogach do dziś i nigdy niekwestionowana. Podobnie określenie Thin Mint przetrwało jako etykieta fenotypu znacznie dłużej niż pełna nazwa odmiany na szyldzie sklepu. Różnica polega na tym, gdzie te słowa żyją: pełna nazwa stała w witrynie i w cenniku, a nazwy fenotypów krążą w żargonie hodowlanym, którego nikt nie czyta z chodnika. Wezwania sięgają etykiet, nie słownika.

Widać też, gdzie leżała furtka. Samo słowo „cookies” jest w tym kontekście rodzajowe i nikt go nie posiada, więc cała rodzina mogła płynąć dalej pod nazwami kończącymi się tym członem, a zniknąć musiały wyłącznie dwa słowa wskazujące na konkretną organizację. Odniesienie zostało zachowane, cudze oznaczenie odcięte — i to jest w istocie cały manewr, który wykonał rynek po 2014 roku. W katalogach obejmujących europejski obieg hasło wciąż występuje pod pełną, pierwotną nazwą, bo pod nią jest wyszukiwane i pod nią zna je większość czytelników.

Pytania o nazwę Girl Scout Cookies i spór ze skautkami

Skąd dokładnie pochodzi nazwa Girl Scout Cookies?

Z programu sprzedaży ciastek prowadzonego przez amerykański Związek Skautek od 1917 roku. Hodowcy z rejonu Zatoki San Francisco przenieśli tę nazwę na swoją odmianę około 2010–2011 roku, a nazwy jej fenotypów, na czele z Thin Mint, wzięli od konkretnych wypieków z tej samej oferty. Nie było to zapożyczenie metaforyczne, lecz przejęcie gotowego oznaczenia handlowego.

Czy Związek Skautek kogoś pozwał o tę nazwę?

Nie. Cała sprawa rozegrała się na poziomie wezwań do zaprzestania używania nazwy, kierowanych w 2014 roku do sprzedawców w Kalifornii i Kolorado. Nie ma sygnatury, wyroku ani ugody. Najlepiej udokumentowany jest przypadek punktu Buds and Roses w Los Angeles, który po otrzymaniu pisma zmienił nazwę produktu na Platinum Cookies w ciągu kilku dni.

Dlaczego organizacja miała tak silną pozycję bez procesu?

Bo dysponowała trzema podstawami naraz: federalną kartą nadaną przez Kongres w 1950 roku, która przyznaje jej wyłączne prawo do własnych oznaczeń i wyrażeń; ogólnokrajową rozpoznawalnością znaku, otwierającą drogę do zarzutu rozmycia przez szarganie renomy; oraz działającym programem licencyjnym, który cudze użycie podkopywało wprost. Druga strona nie mogła wówczas uzyskać federalnej rejestracji znaku dla swojego towaru, więc nie miała czym odpowiedzieć.

Co oznacza dziś skrót GSC?

Dokładnie to samo, co przed 2014 rokiem, tylko bez wypowiadania dwóch spornych słów. Skrót przyjął się najpierw wśród sprzedawców, potem w katalogach internetowych, a w końcu w opisach nowych krzyżówek. Związek nigdy go nie zakwestionował, co jest spójne z celem całej akcji: chodziło o zdjęcie chronionego wyrażenia z witryn i cenników, a nie o wymazanie skojarzenia z pamięci kupujących.

Czy nazwa Do-si-dos też pochodzi od ciastka skautek?

Tak — Do-si-dos to nazwa jednego z wypieków z oferty organizacji, choć samo określenie pochodzi z figury tanecznej. Odmiana o tej nazwie krąży w katalogach do dziś i nigdy nie została zakwestionowana, mimo że sięga po zarejestrowane oznaczenie równie bezpośrednio jak nazwa wyjściowa. To najlepszy dowód, że egzekucja z 2014 roku dotknęła kilku widocznych punktów sprzedaży, a nie całego nazewnictwa.

Materiał ma charakter informacyjny i encyklopedyczny. Nie stanowi porady medycznej ani zachęty do stosowania. Medyczna marihuana jest w Polsce dostępna wyłącznie na receptę, a o doborze produktu decyduje lekarz prowadzący.